Duinaveruit en Wilde averuit - Artemisia campestris

Frysk: Dúnaalst

English: Wormwood sagewort en  Field Wormwood

Français: Aurone des dunes en  Armoise champêtre

Deutsch: Feld-Beifuß

Synoniemen: Artemissia lloydii

Familie: Asteraceae (Composietenfamilie)

Naamgeving (Etymologie): Averuit betekent citroenkruid. Er zijn meerdere verklaringen voor de wetenschappelijke naam. Artemisia zou kunnen afstammen van het Grieksche artemès (gezond), vanwege de vele geneeskrachtige eigenschappen van de soorten van dit geslacht. Een tweede mogelijkheid is dat de naam is afgeleid van de godin van geboorte en vrouwen Artemis Eileythyia (de planten werden gebruikt bij vrouwenziektes). Ook is wel geopperd dat Artemis is vernoemd naar koningin Artemisia van Halikarnassos in Karië, die voor haar echtgenoot een beroemd mausoleum liet bouwen. Campestris betekent van het vlakke veld en maritima van of aan de zee.

Ondersoorten: Er komen in Nederland twee ondersoorten voor: Duinaveruit (Artemisia campestris ssp. maritima) en Wilde averuit (Artemisia campestris ssp. campestris).

Beschrijving (Klik op een afbeelding om te vergroten).

Levensduur: Overblijvend.

Plantvorm: Kruid.

Winterknoppen: Chamaefyt.

Hoofdbloei: Augustus t/m november.

Afmeting: 30-100 cm.

Duinaveruit


© Grada Menting - verspreidingsatlas.nl


© Peter Meininger - verspreidingsatlas.nl


Bas Kers - cc by-nc-sa-2.0


Dany Roussel - tela-botanica.org - cc by-sa 2.0 fr

Wilde averuit


© Klaas Dijkstra - cc by-nc-sa 3.0 nl


© Klaas Dijkstra - cc by-nc-sa 3.0 nl


© Klaas Dijkstra - cc by-nc-sa 3.0 nl


© Klaas Dijkstra - cc by-nc-sa 3.0 nl

Wortels: Een forse, veelkoppige wortelstok, die tot 1½ meter diep kan gaan.


bisque.cyverse.org - cc by-nc 3.0


db.herbarium.arizona.edu - cc by-nc 3.0


Neuchâtel Herbarium - cc by-sa 3.0


Neuchâtel Herbarium - cc by-sa 3.0

Stengels: De opstijgende tot rechtopstaande stengels zijn vertakt, taai, glanzend bruinrood, weinig zijdeachtig aangedrukt behaard (ze worden spoedig kaal) en hebben een houtige voet.

Duinaveruit


Emmanuel Stratmains - tela-botanica.org - cc by-sa 2.0 fr


flore.la.rochelle.free.fr


Emmanuel Stratmains - tela-botanica.org - cc by-sa 2.0 fr


Emmanuel Stratmains - tela-botanica.org - cc by-sa 2.0 fr

Wilde averuit


© Klaas Dijkstra - cc by-nc-sa 3.0 nl


© Klaas Dijkstra - cc by-nc-sa 3.0 nl


© Klaas Dijkstra - cc by-nc-sa 3.0 nl


© Klaas Dijkstra - cc by-nc-sa 3.0 nl

Bladeren: De verspreidstaande, meestal gesteelde bladen zijn twee- tot drievoudig diep veerdelig. De bovenste bladen zijn minder gedeeld en vaak zittend. Deze zijn lijnvormig tot bijna draadvormig met 0,5-1 mm brede slippen. De bladslipen zijn op doorsnede rondachtig en hoogstens ongeveer 1-2 mm breed. De bladen zijn zijdeachtig aangedrukt behaard. Ze verspreiden maar weinig geur.
Duinaveruit
: Duinaveruit heeft, in vergelijking met Wilde averuit, dikkere, vlezige, van onderen niet gekielde, grijsharige, niet snel kaal wordende bladslippen, die voor een deel meer dan 1 mm breed zijn.
Wilde averuit: De bladslippen zijn niet vlezig, van onderen gekield en worden vaak spoedig (ze zijn dan glanzend donkergroen).

Duinaveruit


Dany Roussel - tela-botanica.org - cc by-sa 2.0 fr


Emmanuel Stratmains - tela-botanica.org - cc by-sa 2.0 fr


© Adrie van Heerden - verspreidingsatlas.nl


© Peter Meininger - verspreidingsatlas.nl

Wilde averuit


© Klaas Dijkstra - cc by-nc-sa 3.0 nl


© Klaas Dijkstra - cc by-nc-sa 3.0 nl


© Klaas Dijkstra - cc by-nc-sa 3.0 nl


© Klaas Dijkstra - cc by-nc-sa 3.0 nl

Bloemen: Eenslachtig. Eenhuizig. De kleine, opgerichte bloemhoofdjes vormen brede pluimen. De hoofdjes zijn 2-3 mm groot, geel, geelgroen of bruinrood, eivormig en staan rechtop of ze staan af. Er zijn alleen buisbloemen. De bloemen zijn geel of roodachtig. De randstandige bloemen zijn vrouwelijk. De andere bloemen zijn mannelijk. Vrouwelijke bloemen hebben een stijl met twee stempels en mannelijke bloemen hebben vijf met elkaar vergroeide meeldraden. De omwindselbladen zijn kaal of worden spoedig kaal.
Duinaveruit
: De gele, bolvormige bloemhoofdjes zijn 3-6 mm breed en vaak iets knikkend.
Wilde averuit: De bloemhoofdjes zijn 2-3 mm breed.

Duinaveruit


flore.la.rochelle.free.fr


flore.la.rochelle.free.fr


Mathieu Menand - tela-botanica.org - cc by-sa 2.0 fr


british-wild-flowers.co.uk

Wilde averuit


© Klaas Dijkstra - cc by-nc-sa 3.0 nl


Matt Laviv - cc by-sa 2.0


Matt Laviv - cc by-sa 2.0


© Klaas Dijkstra - cc by-nc-sa 3.0 nl

Vruchten en zaden: Een eenzadige dopvrucht of nootje. De zaden zijn zeer kortlevend (korter dan één jaar). Tweezaadlobbig.

Duinaveruit


Dany Roussel - tela-botanica.org - cc by-sa 2.0 fr


Rutger Barendse - freenatureimages.eu


© Peter Meininger - verspreidingsatlas.nl


©2006 Digital Plant Atlas - cc by-nc-sa 3.0 nl

Wilde averuit


Giacomo Bellone - cc by-nc-nd 4.0


Giacomo Bellone - cc by-nc-nd 4.0


Giacomo Bellone - cc by-nc-nd 4.0


©2006 Digital Plant Atlas - cc by-nc-sa 3.0 nl

Biotoop

Bodem: Duinaveruit: Zonnige, open plaatsen op droge, matig voedselarme, neutrale tot kalkrijke, omgewerkte of stuivende, meestal humusarme grond (zand en gruisachtige plaatsen).
Wilde averuit: Zonnige, vrij open plaatsen op droge, voedselarme tot matig voedselrijke, kalkhoudende en min of meer humusarme zandgrond.

Groeiplaatsen: Duinaveruit: Zeeduinen (zuidhellingen, langs paden, sterk betreden duintjes, omgewerkte grond en ruderale plaatsen in de binnenduinen), kwelders (hoge, zandige schorren), grasland (droog, neutraal grasland), puinstortplaatsen, braakliggende grond, plantsoenen, haventerreinen, langs spoorwegen (spoorwegterreinen) en tussen straatstenen.
Wilde averuit: Rivierduinen, dijken, langs spoorwegen, grasland, bermen (uiterwaarden), zeeduinen (bermen in de binnenduinen) en braakliggende grond.

Verspreiding

Wereld: Artemisia campestris: In een groot deel van het noordelijk halfrond, van subtropische tot continentale gebieden. De soort mijdt erg regenrijke gebieden.

Duinaveruit: Oorspronkelijk uit Zuid- en West-Europa. Langs de Atlantische kust van Zuid-Spanje tot Zuid-Bretagne, met een voorpost in Nederland.

Wilde averuit: Europa.

Nederland: Duinaveruit: Ingeburgerd in de 19de eeuw. Zeldzaam.

Wilde averuit: Inheems. Zeer zeldzaam.

Vlaanderen: Duinaveruit: Ingeburgerd. Zeer zeldzaam.

Wilde averuit: Inheems. Zeer zeldzaam.

Wallonië: Duinaveruit: Niet in Wallonië.

Wilde averuit: Inheems. Zeer zeldzaam.

©2001-2022 Klaas Dijkstra - cc by-nc-sa 3.0 nl