Stijf ijzerhard - Verbena bonariensis

		Klaas Dijkstra
	Stijf ijzerhard Verbena bonariensis

Klik op een afbeelding om te vergroten.

Klaas Dijkstra - cc by-sa 4.0

In het kort.

Stijf ijzerhard of Verbena bonariensis is een soort uit de IJzerhardfamilie (Verbenaceae).
Het is een overblijvende, 30-150 cm hoge plant.
Een stevige, rechtopstaande, ruw behaarde stengel.
Zittende, langwerpige of lancetvormige, ruw behaarde en grof gezaagde bladen, paarsgewijs tegenover elkaar.
Stijf ijzerhard bloeit van juli t/m november.
Korte en dichte aren, verenigd tot tuilvormige bloeiwijzen. Blauwachtig roze of paarse, 3-5,7 mm grote bloemen met een vijfdelige kroon.
Een splitvrucht.
Stijf ijzerhard groeit op zonnige, warme plaatsen op droge, stenige grond.
Groeiplaatsen zijn o.a. tussen stenen en plantsoenen.
Stijf ijzerhard komt oorspronkelijk uit Zuid-Amerika.
In Nederland en België is het een vrij algemene soort, die alleen in Nederland is ingeburgerd.

Uitgebreide beschrijving

Frysk

English Argentinian Vervain (South American vervain, Purpletop vervain)

Français Verveine (Verveine de Buenos Aires)

Deutsch Argentinische Verbene

Synoniemen

Familie Verbenaceae (IJzerhardfamilie)

Naamgeving (Etymologie) Er zijn meerdere verklaringen voor de Nederlandse naam.
1. Het was in de oudheid een toverplant of offerplant en veelzijdig geneeskruid. Met zijn metaalachtige stengels had het een grote faam als heler van verwondingen met ijzeren wapens.
2. De stengels van deze plant hebben een metaalachtige kleur, zodat je er met een metalen zeis moeilijk door kon komen.
3. Door de kleur van de stengels dacht men dat je metaal nog harder kon maken m.b.v. het sap van de stengels.
4. Het kan een vertaling zijn van een oude Duitse naam voor de plant, namelijk Isernkraut. Het woord Is betekent hard of taai, wat iets zegt over de stengels van deze plant.
Verbena is misschien afgeleid van het Keltisch ferfaen. Fer betekent wegvoeren en faen betekent steen (de plant werd tegen blaasstenen gebruikt). Volgens anderen is de naam een verbastering van herbena, dat van herbeo (groene), is afgeleid, omdat de plant gebruikt zou zijn als groen bij offerfeesten. Ook wordt wel gedacht dat Verbena afkomstig is van het Oud-Griekse Verbenaca, dat weer afstamt van een oud Indo-Europees woord dat (magische) staf betekende. Dit i.v.m. het uiterlijk van de plant. Bonariensis betekent afkomstig uit Buenos Aires.

Levensduur Overblijvend.

Plantvorm Hemikryptofyt.

Hoofdbloei Juli t/m november.

Afmeting 30-150 cm.

Zaailing Salicyna - cc by-sa 4.0
Krzysztof Ziarnek - cc by-sa 4.0	Magnus Manske - cc by-sa 2.5
Klaas Dijkstra - cc by-sa 4.0	Klaas Dijkstra - cc by-sa 4.0

Wortels

biodiversity naturalis - cc0	biodiversity naturalis - cc0
biodiversity naturalis - cc0	biodiversity naturalis - cc0

Stengels Een stevige, rechtopstaande, ruw behaarde stengel. De stengel is duidelijk langer tussen de knopen dan de bladlengte. Bovenaan is de stengel wijdvertakt met onder elke vertakking twee kleine, tegenoverstaande, langwerpige steunbladen.

Frank Vincentz - cc by-sa 3.0	Klaas Dijkstra - cc by-sa 4.0
Rolf Engstrand - cc by-sa 3.0	Klaas Dijkstra - cc by-sa 4.0

Bladeren De zittende, langwerpige tot lancetvormige en ruw behaarde bladen zijn grof gezaagd. Ze paarsgewijs tegenover elkaar. De meeste bladen vind je onderaan.

Klaas Dijkstra - cc by-sa 4.0	Klaas Dijkstra - cc by-sa 4.0
Klaas Dijkstra - cc by-sa 4.0	Rob Hille - cc by-sa 3.0

Bloemen Tweeslachtig. De schutbladen zijn tijdens de bloei korter tot even lang als de kelk. De bloemen vormen (met dertg tot veertig bijeen) korte en dichte aren, die tot tuilvormige bloeiwijzen zijn verenigd. De blauwachtig roze tot paarse bloemen zijn 3-5,7 mm groot. De kroon is vijfdelig. De bloembuis is net iets langer dan de kroon en vaak iets gekromd. In de loop van het seizoen strekken de hoofdjes zich gaan dan vertakken en worden meer langwerpig. De nieuwe bloemen ontwikkelen zich bovenaan deze vertakkingen.