Rapunzelklokje

Namen

Wetenschappelijk: Campanula rapunculus

Nederlands: Rapunzelklokje

Frysk: Raapklokje

English: Rampion bellflower (Rampion)

Français: Campanule raiponce

Deutsch: Rapunzel-Glockenblume

Familie: Klokjesfamilie, Campanulaceae

Geslacht: Campanula, Klokje

Naamgeving: Campanula betekent klokje, naar de vorm van de bloem. Rapunculus betekent raapje.

Beschrijving (Klik op een afbeelding om te vergroten).

Levensduur: Tweejarig of meerjarig.

Plantvorm: Kruid.

Winterknoppen: Hemikryptofyt.

Bloeimaanden: Mei, juni, juli en augustus, maar soms ook in september en oktober.

Afmeting: 60-90 cm.


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


http://www.kuleuven-kulak.be


Fornax - CC BY-SA 3.0

Wortels: De vlezige wortels zijn raapvormig.


Giuliano Salvai - CC BY-NC-ND 4.0


http://herbariaunited.org


http://herbariaunited.org

Stengels: De rechtopstaande stengels zijn meestal alleen in de bovenste helft vertakt.


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


http://www.kuleuven-kulak.be


http://www.kuleuven-kulak.be

Bladeren: De verspreidstaande bladeren zijn behaard. De onderste bladeren zijn gesteeld, getand, elliptisch en boven het midden het breedst. De bovenste bladeren zijn lijnvormig tot langwerpig, zittend en de bladrand is iets golvend.


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


http://www.kuleuven-kulak.be


Fornax - CC BY-SA 3.0

Bloemen: Tweeslachtig. De bloemen groeien in een vrij losse, smalle, piramidevormige pluim. Ze zijn bleekblauw of heel soms wit en 1-2 cm. Ze staan wijd open. De kroonbladen zijn vrij diep gespleten. De kelkslippen staan opgericht, zijn smal langwerpig en meer dan half zo lang als de kroon. De bloemstelen hebben dicht bij de voet twee blaadjes.


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


http://www.kuleuven-kulak.be

Vruchten: Een doosvrucht. De kale vruchten staan rechtop. De zaden zijn zeer kortlevend (korter dan één jaar). Tweezaadlobbig.


dzn.eldoc.ub.rug.nl


dzn.eldoc.ub.rug.nl


http://www.kuleuven-kulak.be


Enrico Romani en Giorgio Faggi - CC BY-NC-ND 4.0

Biotoop

Bodem: Zonnige of soms licht beschaduwde, iets open plaatsen op matig droge tot vochtige, matig voedselarme tot matig voedselrijke, kalkhoudende grond (zavel, mergel, löss, leem, zand, lichte klei en grind).

Groeiplaatsen: Rivierdijken, bermen, grasland, bosranden, doornstruwelen, heggen (kalkrijke zomen), iets ruderale plaatsen en langs spoorwegen (spoorbermen en spoorwegterreinen).

Verspreiding

Wereld: West-, Midden-, Zuid- en Oost-Europa, West-Azië en Noordwest-Afrika. Verwilderd in Scandinavië en Engeland.

Rapunzelklokje - Campanula rapunculus

Nederland: Vrij algemeen in Zuid-Limburg en in het oostelijk rivierengebied, zeldzaam in het oosten en midden en zeer zeldzaam in Zeeland. Zeer zeldzaam in het noordoosten.
Rode lijst 2012. Kwetsbaar. Trend sinds 1950: matig afgenomen. Vrij zeldzaam. Oorspronkelijk inheems. Beschermd.


verspreidingsatlas.nl

Vlaanderen: Vrij algemeen langs de Maas en in de Leemstreek, vrij zeldzam in de Kempen en zeldzaam in de Zand- en Zandleemstreek. Vrijwel niet in de Polders en in de duinen.
Rode lijst. Thans niet bedreigd.

Rapunzelklokje - Campanula rapunculus

Wallonië: Vrij algemeen in de Leemstreek, de kalkstreek en Lotharingen en zeldzaam in de Ardennen.

Toepassingen

Vroeger werd de wortel van Rapunzelklokje gegeten (rapunculus betekent raapje). In zijn lofdicht Dapes inemptae (ongekochte spijzen) uit 1621 roemt Petrus Hondius de Wilde Raap (of Hals-cruyt) die in zijn omgeving (Oost-Zeeuwsch-Vlaanderen) voorkwam.

Oude illustraties

Flora Batava, deel 15, Jan Kops en F.W. van Eeden (1877)

Flora Danica Georg Christian Oeder e.a. (1761-1888)

© 2001-2017 K.M. Dijkstra