Wilde planten in Nederland en België

Nederlandse namen

A

B

C

D

E

F

G

H

I

J

K

L

M

N

O

P

R

S

T

U

V

W

Z

Rapunzelklokje - Campanula rapunculus

Andere namen

Frysk: Raapklokje

English: Rampion bellflower

Français: Campanule raiponce

Deutsch: Rapunzel-Glockenblume

Verouderde of andere namen:

Classificatie

Klasse: Spermatopsida

Orde: Asterales

Familie: Campanulaceae (Klokjesfamilie)

Geslacht: Campanula (Klokje)

Soort: Campanula rapunculus

Naamgeving (Etymologie): Campanula betekent klokje, naar de vorm van de bloem. Rapunculus betekent raapje.

Beschrijving (Klik op een afbeelding om te vergroten).

Levensduur: Tweejarig of meerjarig.

Plantvorm: Kruid.

Winterknoppen: Hemikryptofyt.

Bloeimaanden: Mei, juni, juli en augustus, maar soms ook in september en oktober.

Afmeting: 60-90 cm.


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL

Wortels: De vlezige wortels zijn raapvormig.


Giuliano Salvai - CC BY-NC-ND 4.0


herbariaunited.org


herbariaunited.org

Stengels: De rechtopstaande, massieve en geribde stengels zijn meestal alleen in de bovenste helft vertakt.


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL

Bladeren: In het eerste jaar vormen de bladen een rozet. Tijdens de bloei zijn deze bladen meestal al afgestorven. De onderste bladen zijn gesteeld, getand, elliptisch en boven het midden het breedst. De verspreidstaande bovenste bladen zijn lijnvormig tot langwerpig, zittend en de bladrand is iets golvend. De bladen zijn behaard.


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL

Bloemen: Tweeslachtig. De bloemen groeien in een vrij losse, smalle, piramidevormige pluim. De 1-2 cm grote, wijd open bloemen zijn bleekblauw of heel soms wit. Ze staan schuin omhoog op korte stelen. De kroonbladen zijn vrij diep gespleten. De kelkslippen staan opgericht, zijn smal langwerpig en meer dan half zo lang als de kroon. De bloemstelen hebben dicht bij de voet twee blaadjes. Elke bloem heeft vijf meeldraden en een vruchtbeginsel met een stijl en drie stempels.


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL

Vruchten: Een doosvrucht. De kale vruchten staan rechtop. De zaden zijn zeer kortlevend (korter dan één jaar). Tweezaadlobbig.


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


kuleuven-kulak.be


Enrico Romani en Giorgio Faggi - CC BY-NC-ND 4.0


dzn.eldoc.ub.rug.nl

Biotoop

Bodem: Zonnige of soms licht beschaduwde, iets open plaatsen op matig droge tot vochtige, matig voedselarme tot matig voedselrijke, kalkhoudende grond (zavel, mergel, löss, leem, zand, lichte klei en grind).

Groeiplaatsen: Rivierdijken, bermen, grasland, bosranden, doornstruwelen, heggen (kalkrijke zomen), iets ruderale plaatsen en langs spoorwegen (spoorbermen en spoorwegterreinen).

Verspreiding

Wereld: West-, Midden-, Zuid- en Oost-Europa, West-Azië en Noordwest-Afrika. Verwilderd in Scandinavië en Engeland.


gbif.org

Nederland: Vrij algemeen in Zuid-Limburg en in het oostelijk rivierengebied, zeldzaam in het oosten en midden en zeer zeldzaam in Zeeland. Zeer zeldzaam in het noordoosten.
Rode lijst 2012. Kwetsbaar. Trend sinds 1950: matig afgenomen. Vrij zeldzaam. Oorspronkelijk inheems. Beschermd.


verspreidingsatlas.nl

Vlaanderen: Vrij algemeen langs de Maas en in de Leemstreek, vrij zeldzam in de Kempen en zeldzaam in de Zand- en Zandleemstreek. Vrijwel niet in de Polders en in de duinen.
Rode lijst. Thans niet bedreigd.


Wallonië: Vrij algemeen in de Leemstreek, de kalkstreek en Lotharingen en zeldzaam in de Ardennen.

Toepassingen

Vroeger werd de wortel van Rapunzelklokje gegeten (rapunculus betekent raapje). In zijn lofdicht Dapes inemptae (ongekochte spijzen) uit 1621 roemt Petrus Hondius de Wilde Raap (of Hals-cruyt) die in zijn omgeving (Oost-Zeeuwsch-Vlaanderen) voorkwam.

Oude illustraties (Klik op een afbeelding om te vergroten).


Flora Batava, deel 15, Jan Kops en F.W. van Eeden (1877)


Flora Batava, deel 15, Jan Kops en F.W. van Eeden (1877)


Flora Danica Georg Christian Oeder e.a. (1761-1888)

© 2001-2018 K.M. Dijkstra