| 
|  Klaas Dijkstra |
|
|
Pijpbloem |
|
|
Klik op een afbeelding om te vergroten.
|
In het kort.
|
Uitgebreide beschrijving
Frysk Pyptsjettel
English Birthwort
Français Aristoloche clématite
Deutsch Osterluzei
Synoniemen
Familie Aristolochiaceae (Pijpbloemfamilie)
Naamgeving (Etymologie) De Nederlandse naam is ontstaan doordat de bloem enigzins op een pijp lijkt. Aristolochia is afgeleid van het Grieks aristos (best of uitmuntend) en locheia (geboorte) of lochos (kraamvrouw). Deze naam wijst op medicinaal gebruik en betekent zeer goed voor de bevalling, vanwege de gelijkenis van de bloem met een baarmoeder. Clematitis verwijst naar Clematis (Bosrank).
Levensduur Overblijvend.
Plantvorm Geofyt.
Hoofdbloei Mei en juni.
Afmeting 20-90 cm.
|
|
|
|
|
|
Wortels Forse, sterk vertakte, horizontaal kruipende wortelstokken.
|
|
|
|
|
|
Stengels De rechtopstaande stengels zijn rond, niet vertakt, geribd, taai, zigzagsgewijs gebogen en met enige schubben aan de voet. Ze zijn iets gegroefd en gevuld. De steel is ongeveer half zo lang als de bladschijf. De lichtgroene en kale plant groeit in groepen.
|
|
|
|
|
|
Bladeren Zwak giftig. De verspreidstaande bladeren zijn rond of eirond met een hartvormige voet en een vrij stompe, iets uitgerande top. Aan de rand zijn ze ruw door kleine tandjes. Ze hebben een lange steel, zijn kaal, lichtgroen (aan de onderkant blauwgroen) en worden 6-10 cm breed.
|
|
|
|
|
|
Bloemen Tweeslachtig. Bijschermen (bundels) van twee tot acht kortgesteelde bloemen in de bladoksels. Aan de voet van de steel zit een klein schutblaadje. De lichtgele bloemen zijn gesteeld, buisvormig, 2-3 cm lang met een gebogen, aan de voet een bolvormig verwijde kroonbuis en een éénlippige zoom. De zes meeldraden zijn met de korte, vlezige stijl (met boven een ring met 6 karteltandjes) onder de stempel vergroeid. Aan de binnenkant zie je schuin naar beneden staande haren. Het vruchtbeginsel is onderstandig met zes stempels.
|
|
|
|
|
|
Vruchten en zaden Een doosvrucht. De grote (ongeveer zo groot als een walnoot), leerachtige vruchten zijn eivormig of bolrond. De hangende vrucht is 6-hokkig en springt van de top af met 6 kleppen open. De zaden zitten in ieder hokje in een rij, zijn vlak, driehoekig en kastanjebruin. De zaden smaken bitter. De plant heeft echter slechts zeer zelden vruchten. Tweezaadlobbig.
|
|
|
|
|
|
Biotoop
Bodem Zonnige of vaak halfbeschaduwde, warme plaatsen op droge tot vochthoudende, kalkrijke, voedselrijke en dikwijls verstoorde grond (zand en klei en op stenige plaatsen).
Groeiplaatsen Heggen, bosranden, langs kalkrijke eiken- en iepenbosjes, ruigten langs de rivieren en in de duinen, omgewerkte zandgrond, wijngaarden, bij oude kloosters, kastelen of oude boerderijen, bermen, rivierdijkhellingen en in de voegen van beschoeiingen.
Verspreiding
Wereld Oorspronkelijk uit het Europese deel van het Middellandse-Zeegebied en het Zwarte-Zeegebied.
Nederland Archeofyt. Zeldzaam.
België Archeofyt. Zeldzaam.
Toepassingen
Een extract van Pijpbloem is werkzaam tegen bloedingen, slangenbeten, maagziekten en hoest.
2001-2026 K.M. Dijkstra - cc by-sa 4.0