Klaas Dijkstra

Kleine egelskop
Sparganium emersum


Klik op een afbeelding om te vergroten.


Krzysztof Ziarnek - cc by-sa 4.0

In het kort.

  • Kleine egelskop of Sparganium emersum is een soort uit de Lisdoddefamilie (Typhaceae).
  • Het is een overblijvende, 20-60 cm hoge waterplant.
  • In het water zwevende en rechtopstaande stengels.
  • De rechtopstaande bladen hangen aan de top enigszins over. De drijvende bladen, in stromend water, worden tot 1 meter lang. Ze zijn 1,5-18 mm breed.
  • Kleine egelskop bloeit van juni t/m september.
  • Witgele bloemen. Er zijn drie tot zes vrouwelijke hoofdjes en meestal vier tot zeven mannelijke hoofdjes die meestal ver uit elkaar staan.
  • De vruchten zijn in de onderste 1-2 mm steelvormig versmald. Het nootje heeft een rechte snavel.
  • Kleine egelskop groeit op zonnige plaatsen in ondiep, (matig) voedselrijk, niet vervuild, stilstaand en stromend water.
  • Groeiplaatsen zijn o.a. sloten, plassen, vijvers, afwateringskanalen, beken en oude rivierlopen.
  • Kleine egelskop komt voor in gematigde en koelere streken op het noordelijk halfrond.
  • In Nederland is deze inheemse plant algemeen, in België minder algemeen.

Uitgebreide beschrijving

Frysk Lytse dûkel

English European Bur-reed

Français Rubanier simple

Deutsch Einfache Igelkolben

Synoniemen Sparganium simplex

Familie Typhaceae (Lisdoddefamilie)

Naamgeving (Etymologie) Egelskop slaat op stekelige, knotsvormige vruchten. Sparganium komt van het Griekse woord spaganion (windsel of lint). De bladen zijn bandvormig en werden vroeger gebruikt voor vlechtwerk. Emersum betekent boven water uitstekend.

Levensduur Overblijvend.

Plantvorm Helofyt.

Hoofdbloei Juni t/m september.

Afmeting 20-60 cm.


Adrie van Heerden - verspreidingsatlas


© Niels Jeurink - verspreidingsatlas


pvk - cc by-nc 4.0


Alexey P. Seregin - cc by-nc 4.0

Wortels


herbariaunited.org


herbariaunited.org


herbariaunited.org


herbariaunited.org

Stengels In het water zwevende en rechtopstaande stengels.


Bert Verbruggen - verspreidingsatlas


Bert Verbruggen - verspreidingsatlas


Ireen Trummer - cc by-sa 3.0


Christian Fischer - cc by-sa 3.0

Bladeren De bladen staan meestal rechtop (aan de top enigszins overhangend). De drijvende bladen (in stromend water) worden tot 1 meter lang. De vier tot tien bladen zijn 1,5-18 mm breed. Verder zijn ze op doorsnede driehoekig, glanzend lichtgroen, van boven vlak met een duidelijke middennerf en van onderen min of meer gekield. De schede (basis) is niet verwijd. Meestal zijn er meer dan tien nerven. De nerven zijn donker en verbonden door donkere dwarsnerfjes.


andrey_rodyushkin - cc by-nc 4.0


Stefan Lefnaer - cc by-sa 4.0


AnRo0002 - cc0


Stefan Lefnaer - cc by-sa 4.0

Bloemen Eenslachtig. Eenhuizig. Het onderste, niet vliezig gerande schutblad is half tot twee (zelden tot vier) keer zo lang als de bloeiwijze De bloeiwijze is niet vertakt. De bloemen zijn witgeel van kleur. Er zijn drie tot vijf (zeer zelden zes) vrouwelijke hoofdjes. De onderste zijn vaak gesteeld. De stempel is recht en 1-1½ (2½) mm lang. De vier tot zeven (zelden twee tot tien) mannelijke hoofdjes staan meestal ver uit elkaar. De helmknoppen zijn 1-1½ mm lang.


Adrie van Heerden - verspreidingsatlas


Adrie van Heerden - verspreidingsatlas


© Willem Braam - verspreidingsatlas


Bert Verbruggen - verspreidingsatlas

Vruchten en zaden Een steenvrucht. Bij de vruchten zie je in het midden een insnoering en in de onderste 1-2 mm zijn ze steelvormig versmald. Het nootje heeft een rechte snavel, die korter is dan het nootje. Eenzaadlobbig.


Stefan Lefnaer - cc by-sa 4.0


© Willem Braam - verspreidingsatlas


Michel Gaubert - cc by-sa 2.0 fr


©2006 Digital Plant Atlas - cc by-nc-sa 3.0 nl

Biotoop

Bodem Zonnige plaatsen in ondiep, matig voedselrijk of voedselrijk, niet vervuild, stilstaand en stromend, zwak zuur of neutraal, zoet, zelden heel zwak brak water met een bodem van zand, leem, rivierklei of laagveen.

Groeiplaatsen In en langs sloten, spoorsloten, plassen, vijvers, afwateringskanalen, beken, oude rivierlopen en heidevennen met binnendringend voedselrijk water.

Verspreiding

Wereld Gematigde en koelere streken op het noordelijk halfrond.

Nederland Inheems. Algemeen.

België Inheems. Vrij algemeen.

2001-2026 K.M. Dijkstra - cc by-sa 4.0