Gifsumak

Namen

Wetenschappelijk: Rhus radicans (Toxicodendron radicans, Rhus toxicodendron)

Nederlands: Gifsumak

Frysk: Gifsumak

English: Poison ivy (Poison-sumach)

Français: Sumac grimpant (Herbe à puce, Sumac vénéneux)

Deutsch: Kletternder Giftsumak

Geslacht: Rhus (Sumak)

Familie: Anacardiaceae (Pruikenboomfamilie)

Naamgeving (Etymologie): Sumak is afkomstig van het Arabische summaq dat: met rode verfstof betekent. Rhus is afgeleid van het Griekse rheo (stromen of vloeien) of van het eveneens Griekse rhous (een boom met veel looistof in bladeren en twijgen). Radicans komt van Radix (wortelende stam), dus wortelend aan de basis. Ook de takken kunnen wortelen.

Opmerking: De plant is erg giftig. Het sap is uiterst scherp en kan bij het afplukken een ernstige allergische huiduitslag veroorzaken.

Beschrijving (Klik op een afbeelding om te vergroten).

Levensduur: Overblijvend.

Plantvorm: Struik (klimplant).

Winterknoppen: Fanerofyt.

Bloeimaanden: Mei en juni.

Afmeting: 60-250 cm.


Baudewijn Odé - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Baudewijn Odé - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Famartin - CC BY-SA 4.0


© Frank van Gessele - verspreidingsatlas.nl

Wortels: Uit de wortelstokken kunnen nieuwe stengels opschieten.


Specious - CC BY-SA 4.0

Stengels (takken): De groene of roodachtige stengels kunnen op de grond liggen en gaan dan wortelen op de knopen, maar ze kunnen ook klimmen. Ze zijn kaal, met knobbelige puntjes en zonder ranken. Ze kunnen kruidachtig of houtig zijn.


Baudewijn Odé - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Nicholas A. Tonelli - CC BY 2.0


Vmenkov - CC BY-SA 3.0


X099008 - Public Domain

Bladeren: In de lente zijn de bladeren rood en glanzend. De lang gesteelde bladen zijn drietallig en oneven geveerd. De 5-12 (15) cm lange deelblaadjes met enkele ondiepe lobben zijn in omtrek meestal eirond. Het topblaadje heeft een duidelijk langere steel dan de andere twee. De bladstelen zijn halfcirkelvormig. De bovenkant van het blaadje is glad en de onderkant donzig. De randen van de blaadjes kunnen glad, gelobd of gekarteld zijn.


© Willem Braam - verspreidingsatlas.nl


© Ruud Beringen - verspreidingsatlas.nl


Famartin - CC BY-SA 4.0


Bob Peterson - CC BY-SA 2.0

Bloemen: Tweeslachtig. De gesteelde, 3 mm lange bloemen groeien in kleine, losse pluimen. Ze zijn groenachtig wit en vaak paarsrood geaderd. De pluim staat in een bladoksel van een nieuw lot. De bloemen hebben vijf kroonbladen en vijf meeldraden.


© Willem Braam - verspreidingsatlas.nl


© Willem Braam - verspreidingsatlas.nl


Bob Peterson - CC BY-SA 2.0


Fritzflohrreynolds - CC BY-SA 3.0

Vruchten: Een bes. De vrucht is een 3-6 mm grote, ronde, droge, vaalwitte tot groenige steenvrucht met een hard zaadje. Waarschijnlijk breidt de soort zich bij ons echter alleen vegetatief voort, ondanks dat de zaden wel kiemkrachtig kunnen zijn. Tweezaadlobbig


Baudewijn Odé - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Andrey Zharkikh - CC BY 2.0


dzn.eldoc.ub.rug.nl


dzn.eldoc.ub.rug.nl

Biotoop

Bodem: Zonnige tot half beschaduwde plaatsen op vochtige, voedselrijke grond.

Groeiplaatsen: Houtwallen.

Verspreiding

Wereld: Oorspronkelijk uit Midden- en Noord-Amerika (tot in Zuid-Canada). Mogelijk ook in Japan, Taiwan, Australië en in West- en Centraal-China.

Nederland: Omstreeks 1920 zijn er ter versteviging van een dam bij Hemelum in Fryslân enkele stekjes van Gifsumak aangeplant. Op deze plaats komt de plant nog steeds veel voor.
Rode lijst 2012. Thans niet bedreigd. Trend sinds 1950: stabiel of toegenomen. Zeldzaam. Ingeburgerd tussen 1900 en 1924.


verspreidingsatlas.nl

Vlaanderen: Niet in Vlaanderen.

Wallonië: Niet in Wallonië.

© 2001-2017 K.M. Dijkstra