Wilde planten in Nederland en België

Nederlandse namen

A

B

C

D

E

F

G

H

I

J

K

L

M

N

O

P

R

S

T

U

V

W

Z

Gewone vlier - Sambucus nigra

Andere namen

Frysk: Flear

English: Common elder

Français: Sureau noir

Deutsch: Schwarzer Holunder

Verouderde of andere namen:

Classificatie

Klasse: Spermatopsida

Orde: Dipsacales

Familie: Adoxaceae (Muskuskruidfamilie)

Geslacht: Sambucus (Vlier)

Soort: Sambucus nigra

Naamgeving (Etymologie): De naam vlier komt van het onrustig heen en weer fladderen van de bladeren in de wind. Sambucus komt van sambux (een rode verfstof), naar het rode sap van de vruchten. Nigra betekent wart, naar de zwarte vruchten.

Cultuurvorm: Peterselievlier (Sambucus nigra cv. laciniata) is een cultuurvorm met geveerde en veerdelige deelblaadjes, die zich ook in het wild heeft gevestigd.


Peterselievlier
Onderwijsgek - CC BY-SA 3.0


Peterselievlier
© Peter Meininger - verspreidingsatlas.nl


Peterselievlier
© Adrie van Heerden - verspreidingsatlas.nl


Peterselievlier
© Willem Braam - verspreidingsatlas.nl

Beschrijving (Klik op een afbeelding om te vergroten).

Levensduur: Overblijvend.

Plantvorm: Struik.

Winterknoppen: Fanerofyt.

Bloeimaanden: Juni en juli.

Afmeting: 3-10 meter.


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


 Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL

Wortels: Een ondiep wortelstelsel.

Stam: Een diep gegroefde, dofgrijze, kurkachtige schors.


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL

Takken: De gebogen takken zijn vrij gemakkelijk te breken. Ze zijn gevuld met een witachtig merg.


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL

Bladeren: De tegenoverstaande,  dofgroene bladeren zijn geveerd met drie tot zeven langwerpig-eironde, 5-10 cm lange, fijn getande blaadjes. Als je de bladeren wrijft  ruik je een sterke geur.


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL

Bloemen: Tweeslachtig. De bloemen vormen samen vlakke schermvormige pluimen van 10-24 cm, aan het eind van lange takken. Ze zijn wit, geurend, stervormig en hebben vijf kroonbladen, vijf kelkbladen, eveneens vijf meeldraden en twee stijlen. De helmknoppen zijn geel. Het vruchtbeginsel  is onderstandig.


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-SA 4.0

Vruchten: Een steenvrucht. De bessen zijn eerst rood, maar worden later zwart. Het sap is paarsrood en zuur van smaak. Elke bes bevat twee tot drie vrij platte zaden. De zaden zijn langlevend (langer dan vijf jaar). Tweezaadlobbig.


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Isidre blanc - CC BY-SA 4.0


dzn.eldoc.ub.rug.nl


dzn.eldoc.ub.rug.nl

Biotoop

Bodem: Zonnige tot half beschaduwde plaatsen op droge tot vochtige, matig voedselrijke tot zeer voedselijke, met name stikstofrijke, vaak kalkhoudende en omgewerkte grond (allerlei grondsoorten).

Groeiplaatsen: Heggen, struwelen (o.a. jeneverbesstruweel), kapvlakten, bossen (lichte loofbossen, wilgenbossen, populierplantages), aanspoelselgordels langs de kust, drooggevallen platen, zeeduinen, oude muren, ruïnes, stortplaatsen, braakliggende grond en waterkanten (o.a. rivieroevers).

Verspreiding

Wereld: In Europa, vanaf het Middellandse-Zeegebied noordelijk tot in Zuid-Scandinavië en de Oekraïne, oostelijk tot in de Kaukasus. Ook in Noord-Afrika. Ingeburgerd in Noord-, Midden en Zuid-Amerika, Nieuw-Zeeland en het zuiden van Australië.


gbif.org

Nederland: Zeer algemeen.
Rode lijst 2012. Thans niet bedreigd. Trend sinds 1950: stabiel of toegenomen. Algemeen. Oorspronkelijk inheems.

Gewone vlier

verspreidingsatlas.nl

Peterselievlier (Sambucus nigra cv. laciniata)

verspreidingsatlas.nl

Vlaanderen: Zeer algemeen.
Rode lijst. Thans niet bedreigd.

Wallonië: Algemeen.

Oude illustraties (Klik op een afbeelding om te vergroten).


Flora Batava, deel 6, Jan Kops en Herman Christiaan van Hall (1832)


Flora Batava, deel 6, Jan Kops en Herman Christiaan van Hall (1832)


Afbeeldingen der artseny-gewassen met derzelver Nederduitsche en Latynsche beschryvingen, deel 5, Johann Carl Krauss (1800)


Afbeeldingen der artseny-gewassen met derzelver Nederduitsche en Latynsche beschryvingen, deel 5, Johann Carl Krauss (1800)


Deutschlands Flora in Abbildungen, Jacob Sturm und Johann Georg Sturm


Flora von Deutschland, Österreich und der Schweiz, Prof. Dr. Otto Wilhelm Thomé (1885-1905)


Bilder ur Nordens Flora, Carl Axel Magnus Lindman (1917-1926)


Flora Danica, Georg Christian Oeder e.a. (1761-1888)


Peterselievlier
Flora Danica, Georg Christian Oeder e.a. (1761-1888)

     

© 2001-2018 K.M. Dijkstra