Donkere vetmuur - Sagina apetala

		Klaas Dijkstra
	Donkere vetmuur Sagina apetala

Klik op een afbeelding om te vergroten.

Cor Nonhof - cc by 4.0

In het kort.

Donkere vetmuur of Sagina apetala is een soort uit de Anjerfamilie (Caryophyllaceae).
Het is een eenjarig, 2-10 cm hoog wordend plantje.
Eén wortelstelsel.
De rechtopstaande stengels zijn draaddun en sterk vertakt.
De donkergroene bladen vormen geen rozet. Ze lopen uit in een 0,3 mm lang stekelpuntje.
Donkere vetmuur bloeit van mei t/m juli.
Alleenstaande, groene of witte, viertallige, 2-4 mm grote bloemen op kleverig behaarde of kale stelen.
De doosvrucht steekt voor hoogstens 10% buiten de kelk uit.
Donkere vetmuur groeit op zonnige, open plaatsen op droge of vochtige grond.
>Groeiplaatsen zijn o.a. spoorweg- en industrieterreinen, braakliggende grond, omgewerkte bermen, tussen straatstenen, duinvalleien en aan de voet van lage muurtjes.
Donkere vetmuur komt oorspronkelijk uit West-, Midden- en Zuid-Europa, West-Azië en noordelijk Afrika.
In Nederland is dit inheemse plantje vrij algemeen, in België vrij zeldzaam.

Uitgebreide beschrijving

Frysk Griene fetmier

English Annual pearlwort

Français Sagine apétale

Deutsch Wimper-Mastkraut

Synoniemen Tengere vetmuur, Sagina apetala subsp. apetala

Familie Caryophyllaceae (Anjerfamilie)

Naamgeving (Etymologie) Sagina betekent meststof. De planten werden meer als mest dan als voedsel gebruikt. Volgens anderen komt sagina echter van saginare (vetmesten). Mogelijk i.v.m. het voeren van vee (bijv. ganzen), die werden vetgemest met sagina. Apetala betekent zonder bloemkroonbladen.

(Onder)soorten- Tot voor kort werden Donkere vetmuur en Uitstaande vetmuur beschouwd als één soort. Tengere vetmuur (Sagina apetala). Later werd Tengere vetmuur verdeeld in twee ondersoorten. Donkere vetmuur (Sagina apetala subsp. apetala) en Uitstaande vetmuur (Sagina apetala subsp. erecta). Tegenwoordig worden ze opgevat als twee afzonderlijke soorten. Donkere vetmuur (Sagina apetala) en Uitstaande vetmuur (Sagina micropetala).

Levensduur Eenjarig.

Plantvorm Therofyt.

Hoofdbloei Mei t/m juli.

Afmeting 2-10 cm.

Robert Steers/NPS - cc0	Andrea Moro - cc by-sa 4.0
Andrea Moro - cc by-sa 4.0	Andrea Moro - cc by-sa 4.0

Wortels Er is één wortelstelsel.

Cor Nonhof - cc by 4.0	Nationaal Herbarium Nederland cc0-1.0
Naturalis Biodiversity Center - cc0-1.0	Naturalis Biodiversity Center - cc0-1.0

Stengels De rechtopstaande stengels zijn draaddun en sterk vertakt. De bloemsteel is na de bloei aan de top gebogen, maar gaat later weer rechtop staan.

bertrant.bui - cc by-sa 2.0 fr	Andrea Moro - cc by-sa 4.0
Andrea Moro - cc by-sa 4.0	Andrea Moro - cc by-sa 4.0

Bladeren De donkergroene bladen vormen geen rozet. Ze zijn kaal of de bovenste zijn soms iets klierharig. Ze lopen uit in een 0,3 mm lang stekelpuntje.

© Grada Menting - verspreidingsatlas	Andrea Moro - cc by-sa 4.0
Andrea Moro - cc by-sa 4.0	Andrea Moro - cc by-sa 4.0

Bloemen Tweeslachtig. De alleenstaande bloemen groeien op kleverig behaarde of kale stelen. Ze zijn groen of wit, viertallig en 2-4 mm. De kroon is zeer klein en valt spoedig af. De kelkbladen zijn kaal en 1,7-2,2 mm. Meestal liggen ze tegen de rijpe vrucht aan.

bertrant.bui - cc by-sa 2.0 fr	Andrea Moro - cc by-sa 4.0
Andrea Moro - cc by-sa 4.0	Andrea Moro - cc by-sa 4.0

Vruchten en zaden De witgerande, rechtopstaande kelkbladen zijn vaak kort klierharig en liggen meestal tegen de doosvrucht aan. De buitenste twee zijn duidelijk genaald. De doosvrucht steekt voor hoogstens 10% buiten de kelk uit. De zaden zijn kortlevend (één tot vijf jaar). Tweezaadlobbig.

@ Adrie van Heerden - verspreidingsatlas	Roger Culos - cc by-sa 3.0
Aat Schaftenaar - cc by-nc-nd 4.0	©2006 Digital Plant Atlas - cc by-nc-sa 3.0 nl

Biotoop

Bodem Zonnige, open plaatsen (pionier) op droge tot vochtige, matig voedselarme tot matig voedselrijke grond (zand, steenachtige plaatsen, zavel, löss en tussen grind).

Groeiplaatsen Spoorwegterreinen, industrieterreinen, braakliggende grond, omgewerkte bermen, in ploegvoren van braakliggende akkers op zandige klei en löss, in de voegen van straatstenen, gruispaden, oppervlakkig ontkalkte duinvalleien, grindgroeven en aan de voet van lage muurtjes.

Verspreiding

Wereld Oorspronkelijk uit West-, Midden- en Zuid-Europa, West-Azië en noordelijk Afrika.

Sagina apetala

Donkere vetmuur

Nederland Archeofyt. Vrij algemeen.

België Archeofyt. Vrij zeldzaam.

2001-2026 K.M. Dijkstra - cc by-sa 4.0