Wilde planten in Nederland en BelgiŽ

Aardpeer - Helianthus tuberosus

Frysk: Knolsinneblom

English: Jerusalem Artichoke

FranÁais: Topinambour

Deutsch: Topinambur

Synoniemen: Topinamboer

Familie: Asteraceae (Composietenfamilie)

Naamgeving (Etymologie): Helianthus is afgeleid van het Griekse helios (zon) en anthos (bloem). Tuberosus betekent met knollen, hetgeen slaat op de knolvormige verdikkingen aan de wortelstok.

Beschrijving (Klik op een afbeelding om te vergroten).

Levensduur: Overblijvend.

Plantvorm: Kruid.

Winterknoppen: Geofyt.

Hoofdbloei: September t/m november.

Afmeting: 120-240 cm.


Klaas Dijkstra - cc by-nc-sa 3.0 nl


Klaas Dijkstra - cc by-nc-sa 3.0 nl


Klaas Dijkstra - cc by-nc-sa 3.0 nl


Klaas Dijkstra - cc by-nc-sa 3.0 nl

Wortels: De eetbare, van binnen witte wortelknollen zijn erg onregelmatig van vorm.


Klaas Dijkstra - cc by-nc-sa 3.0 nl


Klaas Dijkstra - cc by-nc-sa 3.0 nl


Klaas Dijkstra - cc by-nc-sa 3.0 nl


Klaas Dijkstra - cc by-nc-sa 3.0 nl

Stengels: De rechtopstaande stengels zijn ruw behaard en bovenaan vertakt.


Klaas Dijkstra - cc by-nc-sa 3.0 nl


Klaas Dijkstra - cc by-nc-sa 3.0 nl


Klaas Dijkstra - cc by-nc-sa 3.0 nl


Klaas Dijkstra - cc by-nc-sa 3.0 nl

Bladeren: Meestal staan de bladen tegenover elkaar. Ze zijn eirond, grof getand en in de gevleugelde steel versmald. De bovenste bladen zijn niet veel kleiner dan de onderste.


Klaas Dijkstra - cc by-nc-sa 3.0 nl


Klaas Dijkstra - cc by-nc-sa 3.0 nl


Klaas Dijkstra - cc by-nc-sa 3.0 nl


Klaas Dijkstra - cc by-nc-sa 3.0 nl

Bloemen: Polygaam. De gele, 4-8 cm grote bloemen staan alleen of met enkele bijeen. De bloemschijf is geelgroen. De donkergroene, afstaande en lancetvormige omwindselbladen zijn 1-2 cm lang. Ze zijn even lang als of langer dan de breedte van het omwindsel. Geregeld bloeien de planten niet.


Klaas Dijkstra - cc by-nc-sa 3.0 nl


Klaas Dijkstra - cc by-nc-sa 3.0 nl


Klaas Dijkstra - cc by-nc-sa 3.0 nl


Klaas Dijkstra - cc by-nc-sa 3.0 nl

Vruchten: Een eenzadige dopvrucht of nootje. Er worden in onze omgeving waarschijnlijk geen kiemkrachtige vruchten gevormd. Tweezaadlobbig.


Klaas Dijkstra - cc by-nc-sa 3.0 nl


Klaas Dijkstra - cc by-nc-sa 3.0 nl


Klaas Dijkstra - cc by-nc-sa 3.0 nl


Klaas Dijkstra - cc by-nc-sa 3.0 nl


©2006 Digital Plant Atlas - cc by-nc-sa 3.0 nl

Biotoop

Bodem: Zonnige, open plaatsen op vochtige, voedselrijke tot zeer voedselrijke grond.

Groeiplaatsen: Ruderale plaatsen, braakliggende grond, omgewerkte grond, ruigten en waterkanten (rivieroevers en oeverruigten).

Verspreiding

Wereld: Oorspronkelijk uit Noord-Amerika.

Nederland: Ingeburgerd tussen 1900 en 1924. Vrij algemeen.

Vlaanderen: Ingeburgerd. Vrij algemeen.  Voor het eerst gevonden in de negentiende eeuw.

WalloniŽ: Ingeburgerd. Vrij algemeen.

Toepassingen

Keuken: Aardpeer is in cultuur om de knollen, die rijk zijn aan het koolhydraat inuline. Door de natuurlijke suikers is de aardpeer geschikt voor mensen met suikerziekte. Oogsten van de knollen kan gebeuren vanaf november. Boven de grond zijn de knollen heel lastig te bewaren. De knollen kunnen rauw gegeten worden, gekookt of in schijfjes gebakken. De smaak is lichtelijk zoet. De knollen kunnen winderigheid veroorzaken.

Vermeerderen: De knollen kunnen opnieuw worden uitgeplant (net als aardappelen).

Wetenswaardigheden

De Engelse naam Jerusalem artichoke is waarschijnlijk een verbastering van het Italiaanse Girasole articiocco (Zonnebloemartisjok). De soort is voor het eerst beschreven door de Franse ontdekkingsreiziger Samuel de Champlain in 1605, die hem aantrof bij de Huron-indianen in Amerika.

Oude illustraties (Klik op een afbeelding om te vergroten).


Curtis's Botanical Magazine, deel 123, M. Smith (1897)


Addisonia, deel 11, M.E. Eaton (1926)
Addisonia, deel 19, M. Sorensen (1936)


Hortus Romanus juxta Systema Tournefortianum, deel 8, Giorgio Bonelli (1783-1816)


La flore et la pomone francaises, deel 1, J.H. Jaume Saint-Hilaire (1828-1833)


Hortus botanicus Vindobonensis, deel 2, N.J. von Jacquin (1772-1776)

2001-2022 K.M. Dijkstra - cc by-nc-sa 3.0 nl