Aanmelden Vakantiekrant.nl nieuwsbrief

Zuurbes - Berberis vulgaris

Namen
Nederlands: Zuurbes
Frysk: Soerbei
English: Barberry
Français: Epine vinette
Deutsch: Gewöhnliche Berberitze
Wetenschappelijk: Berberis vulgaris
Familie: Berberisfamilie, Berberidaceae

Beschrijving
Afmeting: 1 tot 4 meter.
Levensduur: Overblijvend.
Bloeimaanden: Mei en juni.
Takken: De lange takken zijn min of meer boogvormig, bruin of geelachtig en meestal met driedelige dorens. In de oksels groeien korte zijtakjes met een groepje bladeren, die uitlopen in een overhangende tros. In het jaar na de bloei groeien de zijtakjes uit tot lange takken.
Bladeren: De blauwgroene bladeren zijn 2 tot 6 cm. Ze zijn langwerpig omgekeerd eirond, gezaagd of getand en aan de voet in een korte steel versmald. Aan korte 3-doornige takjes staan ze dicht bijeen. Er zijn geen steunblaadjes.
Bloemen: Hangende, 3 tot 6 cm lange trossen, die tegenover elkaarstaan of in kransen van 3 groeien, met zeer kleine schutblaadjes aan de voet van de bloemstee. De 6 tot 8 mm grote, sterk geurende bloemen zijn heldergeel en met 6 meeldraden en 1 stamper.
Vruchten: De eetbare, maar zure, langwerpige bessen zijn oranjerood en bevatten 2 zaden.

Biotoop
Bodem: Zonnige plaatsen op droge tot vochthoudende, kalkrijke, vrij voedselarme grond. In zuidelijker streken ook op kalkarme plaatsen (mergel, duinzand en rotsachtige plaatsen).
Groeiplaatsen: Duinstruikgewas, struwelen, bosranden, struikgewasranden, heggen en op steile kalkhellingen in struikgewas en lichte bossen.

Verspreiding
Wereld
Zuurbes - Berberis vulgaris
In Zuidwest-Azië en Europa, behalve in het noorden van Scandinavië en in het oostelijke Middellandse Zeegebied. Oostelijk tot bij de Kaspische Zee. Ingeburgerd in o.a. Nieuw Zeeland en Noord-Amerika.

Nederland
Klik voor gedetailleerde informatie
Plaatselijk vrij algemeen in de Zeeuwse en Hollandse duinen (van Texel tot Walcheren) en vrij zeldzaam in Zuid-Limburg. Elders zeer zeldzaam.

Vlaanderen
Zuurbes - Berberis vulgaris
Zeer zeldzaam in de Voerstreek en in de omgeving van de Sint Pietersberg. Elders vrijwel alleen verwilderd, maar mogelijk ook inheems in de duinen.
Rode lijst. Zeer zeldzaam.

Wallonië: Vrij zeldzaam tot plaatselijk vrij algemeen in het Maasgebied en in Lotharingen. Elders zeer zeldzaam en dan ook nog vaak verwilderd.

Wetenswaardigheden
Het hout en de wortels zijn geel door berberidine, dat als verfstof voor textiel en leer en ook als geneesmiddel tegen spijsverteringsstoornissen en verstoppingen gebruikt kan worden. Het harde hout wordt gebruikt voor inleg- en draaiwerk. De rode bessen zijn wrang, maar eetbaar en rijk aan vitamine C. Ze zijn geschikt voor het maken van limonade, gelei of jam. De bladeren kun je aan salades toevoegen of je kunt er vlees mee kruiden. In tuinen komen veel soorten en variëteiten van de Berberis voor, waaronder een variëteit van Zuurbes met purperkleurige bladeren.

Flora Batava, Jan Kops. Deel 3 (1814)

Afbeeldingen der artseny-gewassen met derzelver Nederduitsche en Latynsche beschryvingen. Deel 1 (1796)

Deutschlands Flora in Abbildungen, Jacob Sturm und Johann Georg Sturm (1796)

Flora von Deutschland, Österreich und der Schweiz, Prof. Dr. Otto Wilhelm Thomé (1885 - 1905)

Bilder ur Nordens Flora, Carl Axel Magnus Lindman (1917-1926)

Flora Danica Georg Christian Oeder e.a. (1761-1888)

© 2001-2012 Klaas Dijkstra