Aanmelden Vakantiekrant.nl nieuwsbrief

Zeepkruid - Saponaria officinalis

Namen
Nederlands: Zeepkruid
Frysk: Sjippekrûd
English: Soapwort (Bouncingbet Soapweed)
Français: Saponaire
Deutsch: Echtes Seifenkraut
Wetenschappelijk: Saponaria officinalis
Familie: Anjerfamilie, Caryophyllaceae

Beschrijving
Afmeting: 40 tot 70 cm.
Levensduur: Overblijvend.
Bloeimaanden: Juli t/m september.
Wortels: Kruipende wortelstokken met ondergrondse uitlopers.
Stengels: De rechtopstaande stengels zijn kaal en iets ruw. De planten groeien in groepen.
Bladeren: De eironde tot langwerpige bladeren hebben een spitse top. Ze zijn 5 tot 10 cm lang en met 3 of 5 uitspringende nerven. De onderste bladeren zijn gesteeld.
Bloemen: Dichte, vertakte bloeiwijzen met roze of soms witte, dicht bij elkaar aan de top van de stengel groeiende, 2½ tot 4 cm grote bloemen. De kroonbladen zijn niet of zwak ingesneden en met 2 keelschubben en 2 stijlen. De 2 cm lange kelk is buisvormig, kaal, groen of roodachtig. De bloemen verspreiden een zoete geur.

Biotoop
Bodem: Zonnige, vrij open plaatsen op droge tot vochtige, matig voedselrijke, vaak kalkrijke, omgewerkte grond (zand, maar ook op zavel en mergel).
Groeiplaatsen: Spoorbermen, heggen, bermen, oevers, ruigten, dijken, industrieterreinen, in het winterbed van de grote rivieren op 's winters overspoelde en 's zomers uitdrogende zandruggen, ruderale plaatsen, open plekken in rivierduinbosjes, op aanspoelselgordels aan de dijkvoet en langs omgewerkte duinwegen.

Verspreiding
Wereld
Zeepkruid - Saponaria officinalis
Oorspronkelijk uit de zuidelijke helft van Europa. Nu ook elders op het noordelijk halfrond en op een paar plaatsen op het zuidelijk halfrond.

Nederland
Klik voor gedetailleerde informatie
Plaatselijk vrij algemeen. Het meest in het rivierengebied en in de Hollandse en Zeeuwse duinen.

Vlaanderen: Plaatselijk vrij algemeen. Het meest in het kustgebied.

Wallonië: Plaatselijk vrij algemeen. Het meest in de rivierdalen van het Maasgebied.

Wetenswaardigheden
De naam Saponaria (Zeepkruid) slaat op het vroegere gebruik van de wortelstokken. De hele plant, maar vooral de wortelstok, bevat saponine, dat net als zeep met water schuim geeft. Tegenwoordig wordt toiletzeep wel met het aroma van Zeepkruidbloemen geparfumeerd. Planten met gevulde bloemen worden als sierplant gekweekt.

Flora Batava, Jan Kops en Johannes Everhardus van der Trappen. Deel 10 (1849)

Afbeeldingen der artseny-gewassen met derzelver Nederduitsche en Latynsche beschryvingen. Deel 2 (1796)

Deutschlands Flora in Abbildungen, Jacob Sturm und Johann Georg Sturm (1796)

Flora Danica Georg Christian Oeder e.a. (1761-1888)

© 2001-2012 Klaas Dijkstra