Aanmelden Vakantiekrant.nl nieuwsbrief

Wrangwortel - Helleborus viridis

Namen
Nederlands: Wrangwortel
Frysk: Wrangwoartel
English: Green Hellebore
Français: Hellébore vert
Deutsch: Grüne Nieswurz
Wetenschappelijk: Helleborus viridis (Helleborus viridis subsp. occidentalis)
Familie: Ranonkelfamilie, Ranunculaceae

Beschrijving
Afmeting: 20 tot 40 cm.
Levensduur: Overblijvend.
Bloeimaanden: Januari t/m april.
Wortels: De kruipende wortelstok is sterk vertakt.
Stengels: De stengels kunnen enkelvoudig of vertakt zijn. Dikke bloeistengels. De plant groeit vaak in grote groepen.
Bladeren: Meestal zijn er 2 wortelbladeren. Deze zijn lang gesteeld, donkergroen, ingesneden, diep getand, met aan de onderkant kaal iets uitspringende nerven, waaiervormig en handvormig gedeeld met 7 tot 11 of soms 13 breed lancetvormige slippen. Aan de bloeistengels groeien enkele kleinere, zittende, handvormig gedeelde bladeren met een brede bladschede.
Bloemen: De groengele. knikkende bloemen groeien met 1 tot 4 bij elkaar. Ze zijn 3 tot 5 cm en schotelvormig. Ze hebben 5 eivormige kelkbladen, die na de bloei uitstaan en 5 veel kortere kroonbladen. De kroon is buis-trechtervormig met een tweelippige zoom. De stampers zijn aan de voet vergroeid met lange stijlen.
Vruchten: De 3 kokervruchten zijn ongeveer even lang als breed. Ze bevatten echter zelden of nooit vruchten.

Biotoop
Bodem: Licht beschaduwde plaatsen op vochtige, voedselarme tot matig voedselrijke, stikstofrijke, kalkrijke, lemige grond. Groeiend in dikke humuspaketten (vooral op klei en leem, maar ook wel op mergel).
Groeiplaatsen: Loofbossen, hellingbossen, houtwallen, struwelen, gebergten, grazige en kleiige dijken (bij vruchtbomen), bij bronnen, loofbossen op overslaggronden (bij buitenplaatsen en boerderijen).

Verspreiding
Wereld
Wrangwortel - Helleborus viridis
Gebergteplant uit Midden- en West-Europa. Noordelijk tot in Nederland, oostelijk tot in Oostenrijk en zuidelijk tot Noord-Italië en Noord-Spanje en Noord-Portugal.

Nederland
Klik voor gedetailleerde informatie
Zeer zeldzaam in het westelijke deel van het rivierengebied. Vroeger ook in Zuid-Limburg.
Rode lijst 2. Sterk afgenomen.

Vlaanderen
Wrangwortel - Helleborus viridis
Zeer zeldzaam. Het meest in de Leemstreek en in de Maasvallei.
Rode lijst. Zeer zeldzaam.

Wallonië: Plaatselijk vrij algemeen in Lotharingen en in het Maasgebied. Zeer zeldzaam in Brabant.
Rode lijst. Bedreigd.

Wetenswaardigheden
Wrangwortel is een oud huismiddel tegen wrang, een ziekte van droogstaande koeien. Het heeft ernstige verdroging van de huid tot gevolg en kan de dood van de koe veroorzaken. Men probeert de ontsteking door een andere ontsteking te laten verdringen: met een priem wordt in de huid van de koe een gangetje gemaakt, waarin een stuk van de giftige wortelstok wordt gestoken. Stukken wortelstok van deze veeartsenijplant worden in augustus geoogst en gedroogd bewaard.

© 2001-2012 Klaas Dijkstra

Flora Batava, Jan Kops en Johannes Everhardus van der Trappen. Deel 10 (1849)