| Namen
Nederlands: Witte waterlelie (Waterlelie)
Frysk: Swanneblom
English: White Water Lily
Français: Nénuphar blanc (Nénuphar blanc commun)
Deutsch: Weiße Seerose
Wetenschappelijk: Nymphaea alba
Familie: Waterleliefamilie, Nymphaeaceae
Ondersoorten: Witte waterlelie (Nymphaea alba).
Noordelijke waterlelie (Kantige waterlelie) (Nymphaea alba subsp. candida of Nymphaea candida). Noordelijke waterlelie wordt tegenwoordig beschouwd als een variëteit van de Witte waterlelie. Beschrijving
Afmeting: 80 tot 175 cm.
Levensduur: Overblijvend.
Bloeimaanden: Mei t/m september.
Wortels: Dikke wortelstokken.
Stengels: De bladstelen en de bloemstelen zijn rond met 4 wijde en een aantal nauwere luchtkanalen. De bladsteel kan soms wel 3 meter lang worden, afhankelijk van de diepte van het water.
Bladeren: Witte waterlelie: Vaak zijn er alleen drijvende bladeren. Deze zijn 10 tot 30 cm, in doorsnee, vrijwel rond, hebben een hartvormige voet en meestal een vrijwel gave rand. De bovenkant is glanzend donkergroen en de onderkant is lichtgroen of paars aangelopen. De zijnerven zijn aan de rand met elkaar verbonden en de hoofdnerven van de bladslippen van de drijvende bladeren zijn vrijwel recht.
Noordelijke waterlelie: Deze heeft elkaar rakende of overlappende voetslippen en de hoofdnerven van de bladslippen van de drijvende bladeren zijn gekromd.
Bloemen: Witte waterlelie: De drijvende of iets boven het water uitstekende bloemen verschijnen na de bladeren. Ze zijn 6 tot 20 cm groot. De 15 tot 25 kroonbladen zijn wit, zelden rood en met talrijke lichtgele meeldraden. De stempelschijf is vlak met 5 tot 25 groenachtig gele stempelstralen. De helmdraad van de middelste meeldraden is in het midden niet of nauwelijks breder dan de uiteinden. Er zijn 4 groene kelkbladen. De bloembasis is op doorsnede bijna rond. De bloemen gaan stervormig open, zelden zijn ze half gesloten. Ze verspreiden een aangename geur.
Noordelijke waterlelie: De bloemen zijn iets kleiner dan die van Witte waterlelie (6 tot 13 cm). Meestal zijn ze halfgesloten en altijd met de voet onder water. De knoppen zijn spits. Ze hebben 15 tot 18 kroonbladen en diepgele meeldraden. De helmdraden van de binnenste meeldraden zijn langwerpig en zijn in het midden het breedst. De holle stempelschijf heeft 6 tot 14 stralen, is roodachtig en smaller dan het vruchtbeginsel. De bloembasis is op doorsnede bijna vierkant. De bloembladen zijn korter dan de kelkbladen.
Vruchten: Witte waterlelie: Een sponzige doosvrucht.
Noordelijke waterlelie: Een sponzige doosvrucht. De zaden zijn langer dan die van de Witte Waterlelie en minder talrijk (hoogstens 300 tot 400). Vaak zijn er maar weinig goed kiemende zaden. Biotoop
Bodem: Witte waterlelie: Zonnige plaatsen in niet te ondiep tot vrij diep, stilstaand, zelden zwak stromend, helder, matig voedselarm tot voedselrijk, zwak zuur water met een modderbodem. Zwak zoutverdragend (vrijwel alle grondsoorten behalve zeeklei).
Noordelijke waterlelie: Zonnige plaatsen in matig voedselarrm tot matig voedselrijk, neutraal tot zwak zuur, stilstaand of zwak stromend water, zonder dikke modderlaag.
Groeiplaatsen: Witte waterlelie: Meren, vijvers, kanalen, diepe sloten, langzaam stromende beken en rivieren, heidevennen, luwe hoeken van grote plassen, kleine plassen, petgaten, oude rivierarmen en zand- en leemwinningsplassen.
Noordelijke waterlelie: Meren, vijvers, langzaam stromende rivieren, afgesneden rivierarmen, veensloten en vaarten. Verspreiding
Wereld
Witte waterlelie: In bijna heel Europa en op enkele verspreide plaatsen in Zuidwest-Azië en Noordwest-Afrika.
Noordelijke waterlelie: Van Midden-Siberië tot in Noord- en Midden-Europa. Zuidwestelijk tot in België. Nederland
Witte waterlelie: Vrij algemeen in laagveengebieden, in het rivierengebied en in het noordoosten. Eders vrij zeldzaam en zeer zeldzaam in Zuid-Limburg.
Noordelijke waterlelie: Zeldzaam tot zeer zeldzaam in het noordoosten en in een klein gebied in Midden-Nederland. Vlaanderen
Witte waterlelie: Vrij algemeen in de Kempen. Elders zeldzaam. Zeer zeldzaam of ontbrekend in de Leemstreek en het kustgebied.
Rode lijst. Niet bedreigd.
Noordelijke waterlelie: Zeer zeldzaam in de Kempen. Wallonië: Zeldzaam tot zeer zeldzaam.
Rode lijst. Ernstig bedreigd.
Beschermd. Wetenswaardigheden
De naam komt van het Griekse nymphe (waternimf). Ze werd dikwijls met watergeesten of geesten van verdronkenen in verband gebracht. Het Latijnse alba betekent wit. De witte kleur was een symbool voor volledige reinheid. Mensen die minder kuis waren werd aangeraden het zaad en de wortelstok te eten. Later bleek deze juist een stimulerende werking te hebben en de plant heeft ook een gunstige werking op hart en nieren. Vroeger werden de planten vaak medicinaal toegepast. In sommige landen worden ze gebruikt als voedingsgewas, vroeger ook in onze streken. | 
.jpg)