Aanmelden Vakantiekrant.nl nieuwsbrief

Winterlinde - Tilia cordata

Namen
Nederlands: Winterlinde (Kleinbladige linde)
Frysk: Hertblêdlinebeam
English: Small-leaved Lime
Français: Tilleul à petites feuilles
Deutsch: Winter-Linde
Wetenschappelijk: Tilia cordata (Tilia ulmifolia, Tilia parvifolia)
Familie: Lindefamilie, Tiliaceae
Opmerking: De Hollandse linde (Tilia x vulgaris) is de kruising van de Zomerlinde en de Winterlinde en is vaak aangeplant, maar komt soms ook in het wild voor. De boom groeit op vochtige, matig voedselrijke grond in loofbossen.

Beschrijving
Afmeting: Tot 35 meter.
Levensduur: Overblijvend.
Bloeimaanden: Juni en juli.
Stam: De schors is grijs en glad, maar krijgt later smalle bruine scheurtjes.
Takken: De jonge taken zijn weinig of niet behaard. De jonge takken en de knoppen zijn olijfgroen tot roodachtig. Winterlinde vormt een brede uitstaande kroon.
Bladeren: De bladeren zijn hartvormig, 3 tot 8 cm breed en gezaagd. Aan de bovenkant zijn ze mat donkergroen. Van onderen zijn ze blauwgroen. In de hoeken van de nerven zijn ze roodachtig of geelachtig behaard, maar verder zijn ze kaal. De dwarsnerven zijn onopvallend. De bladsteel is kaal.
Bloemen: De bloemen zitten in bundels van 4 tot 15. De bloeiwijze staat min of meer af en hangt dus niet. De 5 kroonbladen zijn 4 tot 8 mm lang, geel-wit en verspreiden een prettige geur.
Vruchten: De nootjes zijn rond, 5 tot 6 mm groot en nauwelijks geribd.

Biotoop
Bodem: Zonnige tot licht beschaduwde plaatsen op vochtige, matig voedselrijke, vaak kalkhoudende, humeuze, vaak lemige grond.
Groeiplaatsen: Hakhout, bossen, hellingbossen en houtwallen langs beken.

Verspreiding
Wereld
Winterlinde - Tilia cordata
In Europa, behalve in de meest noordelijke en de zuidelijke delen. Ook in West-Siberië en in de Kaukasus.

Nederland
Winterlinde - Tilia cordata
Vrij zeldzaam in Zuid-Limburg, Twente, de Achterhoek en bij Woensdrecht in Noord-Brabant.

Vlaanderen: Zeldzaam tot zeer zeldzaam.

Wallonië: Vrij zeldzaam in het Maasgebied en de zuidelijke Ardennen. Elders zeldzaam tot zeer zeldzaam.

Wetenswaardigheden
Winterlinde werd ook vroeger veel langs wegen aangeplant. Volgens het volksgeloof was het een heilige boom, die de boeren tegen het kwaad beschermde. Al sedert de oude Grieken en Romeinen gebruikt men de linde als schaduwboom. Het zachte lindenhout, met zijn gelijkmatige structuur, is ideaal voor snij- en draaiwerk. In veel kerken en voorname huizen uit de 17e en 18e eeuw zijn hiervan voorbeelden te zien. Omdat het niet kromtrekt, wordt lindehout nog steeds gebruikt voor klankborden en toetsen van piano's en orgels en ook voor tekenborden. Vroeger werd de bast veel gebruikt voor de vervaardiging van opbindmateriaal voor planten. In Rusland, vlecht men er nog steeds Moscovische matten van. De gedroogde lindebloesem is een bekend huismiddeltje tegen verkoudheid en heeft een zweet bevorderende werking. Ook trekt men er wel thee van.

Flora Batava, Jan Kops en F. W. van Eeden. Deel 18 (1889)

Afbeeldingen der artseny-gewassen met derzelver Nederduitsche en Latynsche beschryvingen. Deel 4 (1800)

Deutschlands Flora in Abbildungen, Jacob Sturm und Johann Georg Sturm (1796)

Flora Danica Georg Christian Oeder e.a. (1761-1888)

Bilder ur Nordens Flora, Carl Axel Magnus Lindman (1917-1926)
Hollandse linde

© 2001-2012 Klaas Dijkstra