Aanmelden Vakantiekrant.nl nieuwsbrief

Wilde gagel - Myrica gale

Namen
Nederlands: Wilde gagel (Gagel)
Frysk: Galjes
English: Bog Myrtle (Candle Berry)
Français: Piment royal
Deutsch: Gagelstrauch
Wetenschappelijk: Myrica gale
Familie: Gagelfamilie, Myricaceae

Beschrijving
Afmeting: 60 cm tot 1½ meter.
Levensduur: Overblijvend.
Bloeimaanden: April en mei.
Takken: Op de roodbruine takken groeien verspreide, gelige klieren. De jonge takken zijn naar de top dicht bebladerd.
Bladeren: De sterk geurende, niet wintergroene, 2 tot 5 cm lange bladeren zijn dof grijsgroen, langwerpig, met de grootste breedte boven het midden, naar de voet toe geleidelijk in een korte steel versmald en naar de top verwijderd gezaagd. Van onderen zijn ze behaard met harspuntjes.
Bloemen: De struiken zijn tweehuizig. De rechtopstaande katjes rechtop zijn 0,5 tot 1½ cm lang. Ze verschijnen voor de bladeren. Mannelijke katjes met bruine, in het midden bleekgroene schutbladen in de oksel en 4 meeldraden. Vrouwelijke katjes zijn minder dan half zo lang met bleekbruine schutbladen, aan de voet 2 of meer steelblaadjes en een vruchtbeginsel met 2 paarsrode stempels. De schubben van de stamperbloemen vergroeien met de vruchten.
Vruchten: Afgeplatte vruchten met 2 vleugels (3-toppig en zonder witte waslaag.

Biotoop
Bodem: Zonnige plaatsen op vochtige tot natte, matig voedselarme, zwak zure tot zure, venige grond (veen, zand en leem).
Groeiplaatsen: Heide, waterkanten (langs heidevennen), hoogveen, langs berkenbroekbos op oude veendijken, langs moerasbossen, duinen (duinvalleien), langs spoorsloten en greppels en moerassen (laagveenmoeras).

Verspreiding
Wereld
Wilde gagel - Myrica gale
In het noorden en oosten van Noord-Amerika, in West-Europa en in het Oostzeegebied.

Nederland
Klik voor gedetailleerde informatie
Plaatselijk vrij algemeen op de zandgronden in het oosten, midden en zuiden en in laagveengebieden, zeldzaam op de Waddeneilanden, zeer zeldzaam in de Hollandse duinen, het noordelijk kleidistrict en het rivierengebied.
Rode lijst 2. Sterk afgenomen.

Beschermd.

Vlaanderen
Wilde gagel - Myrica gale
Vrij zeldzaam in de Kempen en zeer zeldzaam in de Zand- en zandleemstreek en de Leemstreek.
Rode lijst. Achteruitgaand.
Beschermd.

België: Zeer zeldzaam in de Ardennen. Waarschijnlijk nog slechts op 1 plek.
Rode lijst. Ernstig bedreigd.
Beschermd.

Wetenswaardigheden
Gagelbladeren werden vroeger tegen huidziekten gebruikt. De aromatische olie uit de harsklieren is giftig en roesverwekkend. Honderden jaren werd Gagel, ondanks strenge verboden, gebruikt om in plaats van Hop het bier te kruiden.

Flora Batava, Jan Kops en Herman Christiaan van Hall. Deel 7 (1836)

Afbeeldingen der artseny-gewassen met derzelver Nederduitsche en Latynsche beschryvingen. Deel 3 (1796)

Flora von Deutschland, Österreich und der Schweiz, Prof. Dr. Otto Wilhelm Thomé (1885 - 1905)

Bilder ur Nordens Flora, Carl Axel Magnus Lindman (1917-1926)

Flora Danica Georg Christian Oeder e.a. (1761-1888)

© 2001-2012 Klaas Dijkstra