 | Namen
Nederlands: Wijnruit
Frysk: Wynrút
English: Rue (Herb of Grace)
Français: Rue odorante
Deutsch: Weinraute
Wetenschappelijk: Ruta graveolens
Familie: Wijnruitfamilie, Rutaceae Beschrijving
Afmeting: 60 tot 120 cm.
Levensduur: Overblijvend.
Bloeimaanden: Juni en juli.
Wortels: De crèmekleurige wortels zijn vertakt en vlezig.
Stengels: De sterk ruikende, ronde stengels hebben een houtige stengelvoet. Het sap kan uitslag veroorzaken.
Bladeren: De verspreid staande bladeren zijn dubbel tot drievoudig veerdelig met smalle, afgeronde, spatelvormige, kale deelblaadjes met een waslaagje. Als het blad tegen het licht wordt gehouden zie je lichte, naaldvormige vlekjes, dit zijn de kliertjes, die etherische olie bevatten.
Bloemen: De gele bloemen groeien in een tuil of bijscherm,. De topbloem is 5-tallig, de andere zijn 4-tallig. Er zijn 8 of 10 meeldraden.
Vruchten: Een ongeveer 1 cm grote, ronde doosvrucht met 4 of 5 hokken. Biotoop
Bodem: Zonnige, warme, open plaatsen op droge, matig voedselarme tot matig voedselrijke, vaak stenige, goed doorlatende grond.
Groeiplaatsen: Oude tuinen en stenige plaatsen. Verspreiding
Wereld
Oorspronkelijk uit Zuidoost-Europa (Oekraïne, Albanië, Bulgarije, voormalig Joegoslavië) en het Middellandse-Zeegebied. Ingeburgerd op een aantal plaatsen in Europa, Amerika en Noord-Afrika. Nederland: Niet in Nederland. Vlaanderen: Zeldzaam ingeburgerd.
Rode lijst Vlaanderen. Zeldzaam. Wallonië: Zeldzaam ingeburgerd? Wetenswaardigheden
Wijnruit werd vroeger voor medicinale doeleinden gebruikt. De smaak is erg bitter. Bladeren en vruchten worden in Ethiopië in de keuken gebruikt, evenals in Griekenland en andere landen rondom de Middellandse Zee. In het noorden van Italië wordt de plant vaak gebruikt om de grappa (een sterke drank) van aroma te voorzien. Het is het "bittere kruid" uit het Oude Testament, waarvan de smaak de Joden aan de ballingschap moest herinneren. De bladeren worden toegepast bij eieren, kaas en vis en de vruchten bij patrijs. Omdat wijnruit vet verteerbaarder maakt wordt het kruid ook wel toegevoegd bij het braden van ganzen. Wijnruit heeft in grote hoeveelheden een hallucinerende uitwerking. De olie wordt in parfums gebruikt. Wijnruit wordt ook in tuinen geplant om zo katten uit de tuin te weren. Wijnruit in de poezen- of hondenmand zou vlooien en andere parasieten tegengaan. De geslachtsnaam Ruta is afgeleid van het Griekse 'reuo' en betekent losmaken. De soortaanduiding graveolens komt van 'gravis' en 'oleus'. Het woord 'gravis' betekent 'erg' of 'zeer', 'oleus' staat voor 'geur', een verwijzing naar de doordringende geur van het kruid. Hippokrates maakte al melding van Wijnruit. Het werd door de Gieken destijds als keukenkruid en magisch ingrediënt in tal van (tover)middeltjes gebruikt. Het was volgens de Romeinen ook een tegengif tegen giftige paddenstoelen en ook slangengif zou door wijnruit geneutraliseerd worden. De Romeinen gebruikten de plant ook om vloeken af te weren. Wijnruit was in de oudheid een bestanddeel van reukwater. In het Koninkrijk Saksen bestond van 1807 tot 1918 een Orde van de Rautenkrone (Orde van de Kroon van Wijnruit). Wijnruit is de nationale bloem van Litouwen, de plant vertegenwoordigd daar zuiverheid en maagdelijkheid. |
