Wede - Isatis tinctoria

Namen
Nederlands: Wede
English: Woad (Dyer´s Woad)
Français: Pastel des teinturiers
Deutsch: Färber-Waid
Wetenschappelijk: Isatis tinctoria
Familie: Kruisbloemenfamilie, Brassicaceae (Cruciferae)

Beschrijving
Afmeting: 60 tot 120 cm.
Levensduur: Tweejarig of meerjarig.
Bloeimaanden: Mei t/m juli.
Wortels: Een dikke wortel, die bovenaan vaak vertakt is.
Stengels: De rechtopstaande, grijsgroene stengels zijn alleen aan de voet behaard.
Bladeren: De langwerpige rozetbladeren zijn gesteeld en zwak getand. De stengelbladeren hebben een gave rand en een pijlvormige voet, die de stengel omvat. Ze zijn blauwachtig groen met een witte middennerf.
Bloemen: De gele, 3 tot 4 mm grote bloemen groeien aan dichte, wijd vertakte pluimen.
Vruchten: De hangende hauwtjes zijn langwerpig, plat, enigszins peervormig, smal gevleugeld en 1 tot 3 cm lang en 3 tot 7 mm breed. Eerst zijn ze groen, maar later worden ze zwart. Ze groeien aan gekromde steeltjes.

Biotoop
Bodem: Zonnige, open plaatsen op droge, matig voedselrijke, kalkrijke, vaak stenige grond (ook op leem en klei).

Groeiplaatsen: Hoge delen van oeverbeschoeiingen langs rivieren, braakliggende grond, steenpuinhellingen, rotsen, klippen en langs wegen en dijken.

Verspreiding
Wereld: In West-Azië en Oost-Europa. Elders ingeburgerd.
Verspreidingskaart
Nederland: Zeldzaam langs de Rijn en Waal.
Verspreidingskaart
België: Niet in België.

Wetenswaardigheden
Isatis is de Griekse naam van de plant en betekent 'gladmaker'. In de oudheid werd Wede namelijk gebruikt voor het glad maken van de huid. Ook werd de plant in die tijd als geneeskruid toegepast. Wede is een steppeplant uit Oost-Europa en Azië. Uit de plant werd een blauwe kleurstof bereid. Volgens een bericht van Julius Caesar gaven Britse krijgers zich hiermee een angstaanjagend uiterlijk. Tot de late middeleeuwen werd de kleurstof in Europa veel gebruikt. Vanaf de 16de eeuw werd hiervoor echter steeds vaker de Indigoboom gebruikt. Uit deze Indische Vlinderbloemige kon de blauwe kleurstof met een hoger rendement worden gewonnen (de naam indigo betekent Indische verfstof, maar het is dezelfde stof als die in Wede voorkomt). Strenge wetten op de invoer van Indische indigo (in Engeland zelfs de doodstraf ) konden niet voorkomen dat Wede steeds minder werd gebruikt.