Aanmelden Vakantiekrant.nl nieuwsbrief

Steenbreekvaren - Asplenium trichomanes

Namen
Nederlands: Steenbreekvaren
Frysk: Smel stienfearke
English: Maidenhair Spleenwort
Français: Capillaire des murailles
Deutsch: Braunstieliger Streifenfarn
Wetenschappelijk: Asplenium trichomanes
Familie: Streepvarenfamilie, Aspleniaceae
Ondersoorten: Gewone steenbreekvaren (Asplenium trichomanes subsp. quadrivalens).
IJle steenbreekvaren (Asplenium trichomanes subsp. trichomanes).
Bastaardsteenbreekvaren is de bastaard van beide ondersoorten.
In heel Europa worden 6 ondersoorten onderscheiden.

Beschrijving
Afmeting: 5 tot 35 cm.
Levensduur: Overblijvend.
Sporen: Juni t/m oktober.
Wortels: Een kruipende of opstijgende, vertakte wortelstok met bruine schubben en een zwarte middenstreep.
Stengels: De korte bladsteel is kaal, draadachtig, glanzend bruinzwart of roodbruin en aan beide kanten zeer smal, groenvliezig tot bruinvliezig gevleugeld.
Bladeren: De wintergroene bladeren zijn langgerekt en kort gesteeld en met 2 rijen met veel deelblaadjes. Deze zijn klein, eirond, vaak wat hoekig, hebben een vrijwel gave rand (naar de top vaak fijn gekarteld) en zijn lichtgroen. De meeste zijn onderling even lang. In het tweede jaar verliezen de bladeren vaak geleidelijk hun deelblaadjes, de kale bladspillen blijven nog lang zitten.
IJle steenbreekvaren heeft ijl geveerde, ronde (tot 7,5 mm lange) deelblaadjes en een iets slappe, meestal roodbruine bladsteel.
Gewone steenbreekvaren heeft dichter op elkaar staande, meer langwerpige (tot 12 mm lange) deelblaadjes en een meer stevige, meestal bruinzwarte bladsteel.
Vruchten: Aan de onderkant van een blaadje, aan beide kanten van de middennerf langs de zijnerven zie je meestal 3 of 4 sporendoosjes, waarvan het dekvliesje een gave rand heeft.

Biotoop
Bodem: Gewone steenbreekvaren: Soms vrij zonnige, maar meestal beschaduwde plaatsen op vochtige muren en rotsen, zowel kalkrijke als vrij zure gesteenten.
IJle steenbreekvaren: Deze ondersoort groeit meestal op zuur gesteente.
Groeiplaatsen: Rotsen, oude muren, tuinmuren, perronkantjes, afwateringsgoten, steenachtige hellingen, langs bosgreppels, op aarden wallen en soms op boomstronken of boomwortels.

Verspreiding
Wereld
Steenbreekvaren - Asplenium trichomanes
In alle werelddelen, voornamelijk in gematigde streken.

Nederland
Klik voor gedetailleerde informatie
Zeldzaam in Zuid-Limburg en in stedelijke gebieden. Elders zeer zeldzaam. Niet in het Waddengebied.
Gewone steenbreekvaren komt veel meer voor dan IJle steenbreekvaren.
Beschermd.

Vlaanderen
Steenbreekvaren - Asplenium trichomanes
Vrij zeldzaam. Verspreid voorkomend. Waarschijnlijk komt in Vlaanderen alleen Gewone steenbreekvaren voor.
Rode lijst. Niet bedreigd.

Wallonië: Gewone steenbreekvaren:Vrij algemeen in het Maasgebied en in de Ardennen. Elders zeldzaam tot zeer zeldzaam.
IJle steenbreekvaren: Zeer zeldzaam in de Ardennen.

Flora Batava, Jan Kops en Johannes Everhardus van der Trappen. Deel 10 (1849)

Afbeeldingen der artseny-gewassen met derzelver Nederduitsche en Latynsche beschryvingen. Deel 1 (1796)

Flora von Deutschland, Österreich und der Schweiz, Prof. Dr. Otto Wilhelm Thomé (1885 - 1905)

Bilder ur Nordens Flora, Carl Axel Magnus Lindman (1917-1926)

Flora Danica Georg Christian Oeder e.a. (1761-1888)

© 2001-2012 Klaas Dijkstra