Aanmelden Vakantiekrant.nl nieuwsbrief

Pijpbloem - Aristolochia clematis

Namen
Nederlands: Pijpbloem
Frysk: Pyptsjettel
English: Birthwort
Français: Aristoloche clématite (Sarrasine)
Deutsch: Osterluzei
Wetenschappelijk: Aristolochia clematis
Familie: Pijpbloemfamilie, Aristolochiaceae

Beschrijving
Afmeting: 20 tot 90 cm.
Levensduur: Overblijvend.
Bloeimaanden: Mei t/m juli.
Wortels: Forse, sterk vertakte wortelstokken.
Stengels: De rechtopstaande stengels zijn rond, niet vertakt, geribd, taai, zigzagsgewijs gebogen en met enige schubben aan de voet. De plant groeit in groepen.
Bladeren: De verspreidstaande bladeren zijn rond tot eirond met een hartvormige voet en een vrij stompe top. Ze hebben een lange steel, zijn kaal, lichtgroen en worden 6 tot 10 cm.
Bloemen: Bijschermen van 2 tot 8 bloemen in de bladoksels. De lichtgele bloemen zijn gesteeld, buisvormig, 2 tot 3 cm lang met een gebogen, aan de voet bolvormig verwijde kroonbuis en een 1-lippige zoom. De 6 meeldraden zijn met de stijl vergroeid. Aan de binnenkant zie je schuin naar beneden staande haren. Het vruchtbeginsel is onderstandig met 6 stempels.
Vruchten: De grote doosvruchten zijn eivormig tot bolrond. De plant heeft slechts zeer zelden vruchten.

Biotoop
Bodem: Zonnige tot vaak halfbeschaduwde, warme plaatsen op vrij droge tot vochthoudende, kalkrijke, matig voedselrijke en dikwijls verstoorde grond (zand en klei en op stenige plaatsen).
Groeiplaatsen: Heggen, bosranden, ruigten (langs de rivieren en in de duinen), wijngaarden, bij oude kloosters, kastelen of oude boerderijen, kanaal- of rivierbermen, langs eiken- en iepenbosjes en langs de rivieren op dijken en in de voegen van beschoeiingen.

Verspreiding
Wereld
Pijpbloem - Aristolochia clematis
Oorspronkelijk uit het Middellandse-Zeegebied en het Zwarte-Zeegebied. Nu ook in Zuidwest-Azië en Zuid- en Midden-Europa. Noordelijk tot in Nederland en België.

Nederland
Klik voor gedetailleerde informatie
Zeldzaam in de Noord-Hollandse duinen (plaatselijk wat meer) en langs de grote rivieren. Elders zeer zeldzaam.

Vlaanderen
Pijpbloem - Aristolochia clematis
Zeer zeldzaam. Voornamelijk langs de rivieren.
Rode lijst. Zeer zeldzaam.
Beschermd.

Wallonië: Zeer zeldzaam langs de grote rivieren.
Rode lijst. Met verdwijning bedreigd.
Beschermd.

Wetenswaardigheden
Een extract van Pijpbloem is werkzaam tegen bloedingen, slangenbeten, maagziekten en hoest. De naam Aristolochia wijst ook op medicinaal gebruik en betekent "zeer goed voor de bevalling" (door de gelijkenis van de bloem met een baarmoeder).

Flora Batava, Jan Kops. Deel 2 (1807)

Afbeeldingen der artseny-gewassen met derzelver Nederduitsche en Latynsche beschryvingen. Deel 1 (1796)

Deutschlands Flora in Abbildungen, Jacob Sturm und Johann Georg Sturm (1796)

Flora von Deutschland, Österreich und der Schweiz, Prof. Dr. Otto Wilhelm Thomé (1885 - 1905)

Bilder ur Nordens Flora, Carl Axel Magnus Lindman (1917-1926)

Flora Danica Georg Christian Oeder e.a. (1761-1888)

© 2001-2012 Klaas Dijkstra