 | Namen
Nederlands: Mannetjesvaren
Frysk: Mantsjefear
English: Male Fern (Male woodfern)
Français: Fougère mâle
Deutsch: Gemeiner Wurmfarn
Wetenschappelijk: Dryopteris filix-mas
Familie: Niervarenfamilie, Dryopteridaceae Beschrijving
Afmeting: 30 tot 120 cm.
Levensduur: Overblijvend.
Sporen: Mei t/m oktober.
Wortels: De rechtopstaande wortelstok is meestal niet vertakt en bedekt met grote, stevige, lichtbruine schubben.
Stengels: De korte bladsteel kort (minder dan 1/3 keer zo lang als het blad) is bedekt met veel grote, stevige, lichtbruine schubben, maar naar de top wat minder beschubd.
Bladeren: De niet overwinterende bladeren groeien in een kring. Ze zijn langwerpig, afnemend dubbel veerdelig, zowel onderaan als bovenaan smaller dan in het midden, worden tot 1½ meter lang en zijn van boven donkergroen en van onderen lichter groen. Aan beide kanten van de bladas groeien 20 tot 35 niet gesteelde, lijnvormige tot langwerpige, afnemend gezaagde blaadjes zonder stekelpuntje. De naar de voet geplaatste paren zijn maar weinig korter dan de daarop volgende.
Vruchten: Tot 4 of meer sporendoosjes aan beide kanten van de middennerf, ongeveer halverwege de rand, met een groot dekvliesje van ongeveer 1½ mm breed. Ze zijn vlak, de rand is niet omgekruld. Biotoop
Bodem: Halfbeschaduwde tot beschaduwde, zelden zonnige plaatsen op matig droge tot matig vochtige, voedselarme tot matig voedselrijke, matig stikstofrijke tot stikstofrijke, zwak zure tot basische, kalkarme tot kalkhoudende grond (zand, leem, zavel en stenige plaatsen).
Groeiplaatsen: Humusrijke loofbossen, naaldbossen, beschaduwde greppelkanten, struwelen, waterkanten (sloten en kades), langs spoorwegen (spoordijken), steenglooiingen (langs rivieren en voormalige zeearmen), duinen (noordhellingen, aan de rand van valleien en tussen duinstruikgewas), kapvlaktem, hakhout, oude muren (o.a. boven water) en op boomstammen. Verspreiding
Wereld
In bijna heel Europa en een aantal verspreide gebieden in de gematigde streken op het noordelijk halfrond. Ook in het Andesgebergte. Nederland
Algemeen op de hogere zandgronden en in Zuid-Limburg en vrij zeldzaam in laagveengebieden, het noordelijk zeekleigebied en Zeeland. Vlaanderen
Algemeen. Het meest in het Leemdistrict en de Kempen.
Rode lijst. Niet bedreigd. Wallonië: Algemeen. Het meest in het Maasdistrict en de Ardennen. Wetenswaardigheden
Vroeger werd de giftige wortelstok gebruikt tegen lintworm.
Mannetjesvaren kan een bastaard vormen met Geschubde mannetjesvaren (Dryopteris x complexa). |
