| Namen
Nederlands: Mannetjesorchis
English: Early-purple Orchid (Early Purple Orchis)
Français: Orchis mâle
Deutsch: Mannsknabenkraut
Wetenschappelijk: Orchis mascula
Familie: Orchideeënfamilie, Orchidaceae Beschrijving
Afmeting: 15 tot 50 cm.
Levensduur: Overblijvend.
Bloeimaanden: Mei en juni.
Stengels: De stengels worden naar boven toe iets roodpaars. In de onderste helft zijn er meerdere schedevormende kleine bladeren.
Bladeren: De 3 tot 5 grondstandige bladeren zijn smal langwerpig. De bovenkant is sterk glanzend en soms purper gevlekt. De schutbladen zijn langwerpig en vliezig, hebben 1 nerf en zijn even lang als het vruchtbeginsel en iets paars aangelopen.
Bloemen: De bloeiwijze is smal, cilindrisch, 5 tot 15 cm lang, meestal ijl en bevat tot enige 10-tallen bloemen. Deze bloemen zijn paarsrood tot lila. De lip is 0,8 tot 1½ cm lang, diep 3-lobbig, ongeveer even breed als lang of meer breed dan lang en heeft ruitvormige zijslippen en een langere middenslip. Aan het eind is de lip in 2 lobjes gespleten. De voet van de lip is lichter dan de rest van de bloem en er is vaak een honingmerk van enkele stipjes of lijntjes te zien. De bovenste 3 bloemdekbladen zijn langwerpig eirond en spits. De spoor is vrij lang, knotsvormig, staat schuin omhoog gericht en is ongeveer even lang als het vruchtbeginsel. Biotoop
Bodem: Licht beschaduwde of soms zonnige plaatsen op vochtige, voedselarme, kalkhoudend tot kalkrijke, humeuze grond, zonder dikke laag onverteerd bladstrooisel (mergel).
Groeiplaatsen: Lichte bossen (in de Voerstreek in op het zuiden gerichte hellingbossen), struwelen, bosranden op stenige hellingen, bermen, kalkgrasland, bergweiden en afgravingen (kleine, verlaten kalkgroeven). Verspreiding
Wereld
In West-Azië, Noordwest-Afrika en het grootste deel van Europa. Zij dringt van alle Orchis-soorten het verst noordelijk door, tot 70° N.Br. Nederland
Zeldzaam in Zuid-Limburg.
Rode lijst 1. Zeer sterk afgenomen.
Beschermd. Vlaanderen
Zeer zeldzaam in de Voerstreek.
Rode lijst. Bedreigd.
Beschermd. Wallonië: Vrij zeldzaam in de Famenne en in Lotharingen.
Beschermd. Wetenswaardigheden
De plant stond bekend om ziin gunstige invloed op de menselijke geslachtsdrift, vanwege de gepaarde knolletjes onderaan de stengel. De oude Grieken meenden dat het eten van de knollen bepaalde of er jongens of meisjes werden geboren. Als de toekomstige vader de grootste knol at, dan kwamen er jongens en als de kleinste werd gegeten door de moeder, dan kwamen er meisjes. In de Middeleeuwen werden deze delen van de plant om de hals gedragen als liefdesamulet. Er bestaat ook een legende waarin wordt verteld dat de plant onder het kruis van Christus groeide en dat diens bloed voor altijd de vlekken op het blad tekende. | 
