 | Namen
Nederlands: Kompassla
Frysk: Kompasslaad
English: Prickly Lettuce
Français: Laitue scariole
Deutsch: Kompaß-Lattich
Wetenschappelijk: Lactuca serriola (Lactuca scariola)
Familie: Composietenfamilie, Asteraceae (Compositae) Beschrijving
Afmeting: 80 cm tot 2 meter.
Levensduur: Eenjarig of tweejarig.
Bloeimaanden: Juli t/m september.
Wortels: De penwortel kan meer dan 1 meter lang worden.
Stengels: De stijf rechtopstaande stengels zijn gestekeld, niet behaard en zien er iets wittig uit.
Bladeren: De blauwachtig groene bladeren zijn iets leerachtig en vaak een kwartslag gedraaid. Verder zijn ze langwerpig-eirond en veerlobbig. De rand en de middennerf zijn aan de onderkant stekelig (ruim 2 mm). De bovenste bladeren staan verticaal. Ze zijn gelobd en stengelomvattend.
Bloemen: De bloemhoofdjes zitten in een smalle of pyramidevormige pluim. De lichtgele hoofdjes zijn 1,1 tot 1,3 cm groot.
Vruchten: De zaden zijn eerst witachtig, maar worden bruin als ze rijp zijn. Vaak zijn ze gevlekt en ongeveer 1 mm breed en 3 mm lang. Aan de top zijn ze kort borstelharig en ze hebben een ongeveer even lange snavel. Biotoop
Bodem: Zonnige, open plaatsen (pioniervegetatie) op matig droge tot vochtige, matig voedselrijke tot zeer voedselrijke, vaak kalkhoudende of kalkrijke, omgewerkte grond (zand, klei, mergel en stenige grond).
Groeiplaatsen: Omgewerkte bermen, braakliggende grond, duinen, langs spoorwegen (spoorbermen en spoorwegterreinen), in de voegen van bestrating, aan de voet van muren, afgravingen (zand- en kleigroeven), industrieterreinen, haventerreinen, ruderale plaatsen, opgespoten grond, plantsoenen, basaltglooiingen, verstoorde dijken, ruigten in hoge delen van uiterwaarden (o.a. bij steenfabrieken) en waterkanten (rivieroevers). Verspreiding
Wereld
Vermoedelijk komt Kompassla oorspronkelijk uit Zuidwest-Azië en Zuidoost-Europa (een steppeplant). Nu komt de plant voor in alle werelddelen, in gebieden met een gematigd klimaat. Nederland
Plaatselijk vrij algemeen in stedelijke gebieden, in Zuid-Holland, Zeeland, het rivierengebied en in het zuiden en midden van Limburg en zeldzaam in het oosten en midden van het land. Eders zeer zeldzaam. Vlaanderen
Algemeen, maar zeldzamer in de Kempen. Sterk toegenomen.
Rode lijst. Niet bedreigd. Wallonië: Vrij algemeen. Toegenomen. Wetenswaardigheden
Kompassla is nauw verwant aan de bladgroente Sla. Behalve in hun blad verschillen beide in de vorm van de pluim, die bij Sla het uiterlijk van een tuil heeft, dus van boven afgeplat is. Voorts heeft Sla talrijke, opvallend gekromde, breed hartvormig-eironde schutbladen aan de pluimtakken. |
