 | Namen
Nederlands: Knolsteenbreek en Haarlems klokkenspel
Frysk: Stienbrekker
English: Meadow Saxifrage
Français: Saxifrage granulé
Deutsch: Knöllchensteinbrech
Wetenschappelijk: Saxifraga granulata
Familie: Steenbreekfamilie, Saxifragaceae
Opmerking: De gekweekte vorm is Haarlems klokkenspel ( Haarlemmer klokkenspel) (Frysk: Haarlimmer klokkespul) (Saxifraga granulata var. plena of Saxifraga granulata 'plena'). Deze plant is in Nederland ingeburgerd als stinzenplant. De planten hebben gevulde bloemen doordat de meeldraden zijn veranderd in kroonbladen. Ze vormen geen vruchten en vermeerderen zich alleen door knolletjes. Beschrijving
Afmeting: 15 tot 60 cm.
Levensduur: Overblijvend.
Bloeimaanden: Mei en juni.
Wortels: Aan de stengelvoet groeien knolletjes, die net boven of soms net onder de grond zitten.
Stengels: De rechtopstaande stengels zijn enigszins kleverig door klierharen. Bovenaan zijn ze vertakt.
Bladeren: Een wintergroen wortelrozet. De rozetbladen en de onderste stengelbladen zijn behaard. Ze zijn rond-niervormig, kroezig gekarteld en 1 tot 3 cm groot. De andere stengelbladen zijn smaller, waaiervormig en staan wijd uiteen.
Bloemen: Een losse, armbloemige, min of meer schermvormige bloeiwijze. De 1 tot 1½ cm grote bloemen hebben 5 witte, langwerpige kroonbladen, die 3 keer zo lang zijn als de langwerpige kelkslippen. Het vruchtbeginsel is halfonderstandig.
Vruchten: Vruchten met stoffijne zaden. Biotoop
Bodem: Zonnige tot half beschaduwde plaatsen op matig vochtige, matig voedselrijke, niet of matig bemeste, goed doorlatende, neutrale tot kalkhoudende, lichte grond (zand, leem, zavel, veen, lichte klei en stenige plaatsen).
Groeiplaatsen: Grasland, uiterwaarden, buitenplaatsen, oevers, bermen, dijken, aan de voet van hellingen, bosranden, muren, wallen en langs bospaden.
Haarlems klokkenspel: Bij buitenplaatsen op beschaduwde grazige plaatsen, binnenduinrandbossen. Verspreiding
Wereld
In een groot deel van Europa, met name in het westen. Ook in Marokko. Nederland
Vrij zeldzaam in Zuid-Limburg, Noord-Brabant en in de omgeving van Nijmegen.
Rode lijst 2. Sterk afgenomen.
Haarlems klokkenspel: Zeldzaam, voornamelijk aan de Hollandse en Zeeuwse binnenduinrand en in het zeekleigebied van Groningen en Fryslân. Vlaanderen: Vrij zeldzaam in de Kempen en het Maasgebied. Elders zeldzaam tot zeer zeldzaam.
Haarlems klokkenspel: Niet in Vlaanderen. Wallonië: Vrij zeldzaam in Brabant en het Maasgebied. Eders zeldzaam tot zeer zeldzaam.
Haarlems klokkenspel: Niet in Wallonië. Wetenswaardigheden
De kleine knolletjes onderaan de stengel werden volgens de tekenleer in verband gebracht met gal- en nierstenen. Uit de knolletjes werd een extract gemaakt dat werd gebruikt om deze uit het lichaam te verwijderen. In Rusland geloofde men dat de plant dode geesten uit hun graven kon bevrijden. |
1.jpg)
2.jpg)