Klein hoefblad - Tussilago farfara

Namen
Nederlands: Klein hoefblad
Frysk: Lyts hoefblêd
English: Coltsfoot (British Tobacco)
Français: Pas-d'âne
Deutsch: Huflattich
Wetenschappelijk: Tussilago farfara (Tussligo generalis)
Familie: Composietenfamilie, Asteraceae (Compositae)

Beschrijving
Afmeting: 7 tot 24 cm.
Levensduur: Overblijvend.
Bloeimaanden: Februari t/m april.
Wortels: Een kruipende wortelstok met lange ondergrondse uitlopers (tot meer dan 1 meter ver).
Stengels: De bloeistengels staan rechtop en zijn niet vertakt. De stengels hebben eironde tot angwerpige, groene, bruinrode tot roodachtige schubben. Ze zijn spinragachtig behaard.
Bladeren: De bladeren zijn wortelstandig. Ze zijn vrij rond, 10 tot 30 cm breed en hebben een hartvormige voet. De rand is hoekig en ongelijk getand (iets verdikt en paarsbruin tot zwartachtig). Van boven zijn de bladeren spinnenwebachtig behaard. Later worden ze tussen de nerven kaal. Van onderen zijn ze witviltig. De bladeren hebben een zijdelings afgeplatte en niet geribde steel.
Bloemen: De bloeistengels dragen maar 1 bloemhoofdje. Het gele, eerst opgerichte, maar later knikkende hoofdje is 2 tot 3 cm groot. De bloemen hebben buisbloemen en zeer smalle vrouwelijke lintbloemen. De omwindselbladen staan in 1 rij. De bloemen verschijnen voor de bladeren.
Vruchten: De zaden zijn dun, cilindervormig en tot 1 cm lang. Het vruchtpluis bestaat uit enige kransen van zijdeachtige sneeuwwitte haren, die ongeveer 3 keer zo lang zijn als de zaadjes.

Biotoop
Bodem: Zonnige, vrij open plaatsen op vochtige, voedselrijke, omgewerkte, zwak zure tot vaak kalkhoudende grond (zand, leem, lichte klei, mergel en stenige grond).
Groeiplaatsen: Dijken, akkers, heggen, duinen, kwelplekken, bosranden, puin, steengroeven, oevers, braakliggende grond, afgravingen, nieuwe of omgewerkte bermen, plantsoenen, gronddepots, bermen van boswegen, spoordijken en rivierstrandjes.

Verspreiding
Wereld: In het grootste deel van Europa, West- en Midden-Azië, Noordwest-Afrika en oostelijk Noord-Amerika.
Verspreidingskaart
Nederland: Algemeen.
Verspreidingskaart
België: Algemeen.

Wetenswaardigheden
Om zijn geheimzinnige eigenschap, eerst bloemen en dan pas bladeren, stond het te boek als Filius ante patrem: de zoon voor de vader. Tussilago betekent hoestverdrijver. Sinds de Romeinen geldt hoefblad als een middel tegen hoest. Ook de botanische naam heeft met hoesten te maken: het Griekse tussis betekent 'hoest' en het Latijn agere 'verdrijven'. In de keuken worden jonge bladeren en scheuten gebruikt in salades en soepen, maar vroeger was de geneeskundige waarde het belangrijkst. De gedroogde bladeren werden verwerkt tot kruidensigaretten, en met stroop en suiker tot hoesttabletten, ter bestrijding van hoest en astmatische klachten. Een andere toepassing was om bladeren te koken in droesem en met salpeter in de zon te drogen. Dit poeder werd in tondeldozen gebruikt om vuur te maken. Door de meeste zoogdieren wordt de plant niet gevreten. Veel volksnamen verwijzen naar de hoefvorm van het blad.