Aanmelden Vakantiekrant.nl nieuwsbrief

Herfsttijloos - Colchicum autumnale

Namen
Nederlands: Herfsttijloos (Wilde herfsttijloos)
Frysk: Libbene deade
English: Meadow saffron (Common autumn-crocus)
Français: Colchique d'automne
Deutsch: Herbstzeitlose
Wetenschappelijk: Colchicum autumnale
Familie: Leliefamilie, Liliaceae

Beschrijving
Afmeting: 8 tot 40 cm.
Levensduur: Overblijvend.
Bloeimaanden: Augustus t/m november.
Wortels: Een knol.
Bladeren: De wortelstandige bladeren staan met 3 of 4 bij elkaar in bundels. Ze zijn breed langwerpig, vlak, glanzend donkergroen en 12 tot 20 cm lang en 2 tot 5 cm breed. De bladeren zijn tijdens de bloei afwezig.
Bloemen: De bloemen zijn roze, 4 tot 6 cm lang, bekervormig en krokusachtig met gele meeldraden en witte stijlen. Ze staan met 1 tot 6 bij elkaar. Ze hebben een witachtige, buisvormige bloeischede. De bloemen hebben 6 meeldraden en 3 stijlen. Elke stijl heeft een haakvormig gekromde, paarse stempel.
Vruchten: De doosvruchten zijn eivormig, groen en staan op een korte steel tussen de bladeren.

Biotoop
Bodem: Zonnige tot licht beschaduwde plaatsen op vochtige tot vrij natte, matig voedselrijke tot voedselrijke, humeuze, meestal kalkhoudende grond (leem, zavel, klei en mergel).
Groeiplaatsen: Loofbossen, struwelen, bosranden, duinen (duinbossen en struwelen), kalkhellingen, uiterwaarden, rivierdijken, bronhellingen, weiland (vloeiweiden), hooiland en beekdalgrasland.

Verspreiding
Wereld
Herfsttijloos - Colchicum autumnale
In Midden-Europa en in een deel van West- en Zuid-Europa. Van Noord-Portugal, Zuidoost-Ierland, Nederland en Midden-Engeland en oostelijk tot de Balkan.

Nederland
Klik voor gedetailleerde informatie
Vrij zeldzaam in Zuid-Limburg en zeer zeldzaam in Midden- en Noord-Limburg, Noord-Brabant, het rivierengebied en in het oosten van het land.
Rode lijst 2. Sterk afgenomen.
Beschermd.

Vlaanderen
Herfsttijloos - Colchicum autumnale
Zeldzaam in de Maasvallei en in de duinen en zeer zeldzaam in de Kempen en de Leemstreek.
Rode lijst. Niet bedreigd.

Wallonië: Vrij algemeen in het Maasgebied en de zuidelijke Ardennen. Elders zeer zeldzaam.

Wetenswaardigheden
Aan de binnenduinrand en bij buitenplaatsen komt in Nederland Droogbloeier (Colchicum byzantinum) voor. Deze nauw verwante soort komt uit Turkije, vormt hier geen zaden en kan zich alleen uitbreiden via deling van de wortelknollen.
Onder de zoogdieren is alleen de goudhamster resistent tegen het gif van deze plant. Vooral de pas verschenen bebladerde stengels en de zaden zijn zeer giftig. De werking van de gifstof, colchicine, bestaat in een verstoring van het celdelingsproces. Medicinaal is de stof in gebruik om celgroei bij kwaadaardige gezwellen tegen te gaan.

Flora Batava, Jan Kops en Johannes Everhardus van der Trappen. Deel 10 (1849)

Afbeeldingen der artseny-gewassen met derzelver Nederduitsche en Latynsche beschryvingen. Deel 2 (1796)

Deutschlands Flora in Abbildungen, Jacob Sturm und Johann Georg Sturm (1796)

Flora von Deutschland, Österreich und der Schweiz, Prof. Dr. Otto Wilhelm Thomé (1885 - 1905)

Flora Danica Georg Christian Oeder e.a. (1761-1888)

© 2001-2012 Klaas Dijkstra