Namen
Nederlands: Herderstasje (Gewoon herderstasje, Lepeltjedief)
Frysk: Leppeltsjedief
English: Shepherd's purse
Français: Capselle bourse-à-pasteur
Deutsch: Hirtentäschel
Wetenschappelijk: Capsella bursa-pastoris
Familie: Kruisbloemenfamilie, Brassicaceae (Cruciferae)
Geslacht:
Capsella, Herderstasje
Naamgeving: De naam herderstasje dankt de plant aan de gelijkenis van de zaaddoosjes met de tas die herders vroeger meenamen in het veld. Capsella is Latijn en betekent " zakje of tasje" . Bursa is eveneens Latijn en betekent " zak of beurs" en pastor " herder" .

Beschrijving
Afmeting: 5 tot 60 cm.
Levensduur: Eenjarig. Therofyt (geen winterknoppen).
Bloeimaanden: Januari, februari, maart, april, mei, juni, juli, augustus, september, oktober, november en december.
Wortels: Worteldiepte tot 1 meter.
Stengels: De stengel staat rechtop.
Bladeren: De blaadjes zijn behaard. De onderste bladen vormen een wortelrozet. Ze zijn diep veerdelig, maar soms zie je een gave bladrand. Boven het midden zijn ze het breedst en naar de voet zijn ze versmald. Stengelbladen zijn langwerpig met een pijlvormige voet die de stengel omvat. Aan de voet zijn ze het breedst.
Bloemen: Tweeslachtig (een bloem met zowel mannelijke als vrouwelijke geslachtsorganen). De witte bloemen groeien in losse, vaak samengestelde trossen. De kroonbladen zijn 2 tot 3 mm lang, ongeveer 2 keer zo lang als de kelkbladen (deze zijn 1½ tot 2 mm). Vaak hebben de kelkbladen een rode rand en zijn ze behaard.
Vruchten: Een doosvrucht. De hauwtjes zijn omgekeerd driehoekig, hartvormig, vlak en 6 tot 9 mm lang. De zijkanten zijn recht of naar buiten gebogen. De zaden zijn langlevend (> 5 jaar). Tweezaadlobbig (kiemend met twee kiemblaadjes).

Biotoop
Bodem: Zonnige, open plaatsen (tredplant) op matig droge tot vochtige, (zeer) voedselrijke, betreden of omgewerkte grond (de meeste grondsoorten).
Groeiplaatsen: Betreden plaatsen, tussen stoeptegels en andere bestrating, akkers, tuinen, bermen, dijken, puin, grasland (verdorde gazons, open getrapte plekken en pas gescheurd grasland), zeeduinen (o.a. speelveldjes), ruderale plaatsen en plantsoenen.

Verspreiding
Wereld
Herderstasje - Capsella bursa-pastoris
Oorspronkelijk uit het Middellandse-Zeegebied. Nu in alle werelddelen, maar niet in grote delen van de tropen en woestijngebieden.

Nederland

Zeer algemeen.
Rode lijst 2012. Thans niet bedreigd. Trend sinds 1950: stabiel of toegenomen. Algemeen. Oorspronkelijk inheems.

Vlaanderen
Herderstasje - Capsella bursa-pastoris
Zeer algemeen.
Rode lijst. Thans niet bedreigd.

Wallonië: Zeer algemeen.

Herderstasje - Capsella bursa-pastoris

Flora Batava, Jan Kops. Deel 2 (1807)

Afbeeldingen der artseny-gewassen met derzelver Nederduitsche en Latynsche beschryvingen. Deel 2 (1796)

Deutschlands Flora in Abbildungen, Jacob Sturm und Johann Georg Sturm (1796)

Bilder ur Nordens Flora, Carl Axel Magnus Lindman (1917-1926)

Flora Danica Georg Christian Oeder e.a. (1761-1888)

© 2001-2014 Klaas Dijkstra