 | Namen
Nederlands: Gele plomp
Frysk: Giele plomp
English: Yellow water-lily (Yellow pondlily, Yellow pond-lily, Erect spatterdock, Rocky Mountain pond-lily, Yellow cowlily)
Français: Nénuphar jaune (Nénuphar jaunc commun)
Deutsch: Gelbe Teichrose
Wetenschappelijk: Nuphar lutea (Nuphar luteum)
Familie: Waterleliefamilie, Nymphaeaceae Beschrijving
Afmeting: 60 cm tot 2 meter.
Levensduur: Overblijvend.
Bloeimaanden: Mei t/m augustus.
Wortels: Dikke, vertakte wortelstokken.
Stengels: De blad- en bloemstelen zijn stomp driekantig met vrij nauwe, onderling even grote luchtkanalen.
Bladeren: De ondergedoken bladeren zijn doorschijnend lichtgroen en gegolfd. Drijvende bladeren zijn 10 tot 30 cm groot, eirond en hebben een iets toegespitste top. Van boven zijn ze glanzend donkergroen. Ze hebben een hartvormige voet en meestal een gave rand. De zijnerven in de bovenste helft van het blad zijn vrijwel recht en evenwijdig, aan de rand zijn ze niet met elkaar verbonden. Alle zijnerven zijn aan de top enkele malen gegaffeld.
Bloemen: De gesteelde, 3 tot 6 cm grote, gele bloemen komen ongeveer gelijktijdig met de bladeren boven water. Ze hebben 5 of soms 6 gele kelkbladen, die elkaar overlappen. Ze vormen een kom om de rest van de bloem. De 7 tot 24 kroonbladen zijn geel, spatelvormig en kleiner dan de kelkbladen. Er zijn veel meeldraden. Het vruchtbeginsel is bovenstandig, sterk geplooid en met een brede, gaafrandige stempelschijf met 10 tot 20 stempelstralen die de rand niet bereiken.
Vruchten: De flesvormige vruchten drijven op het water. Biotoop
Bodem: Zonnige plaatsen in vrij ondiep tot matig diep, stilstaand tot zwak stromend, matig voedselrijk tot voedselrijk, neutraal tot kalkhoudend, zoet tot zwak brak water met een modderbodem.
Groeiplaatsen: Langzaam stromende beken en rivieren, kanalen, diepe brede sloten, grachten, meren, vijvers, afgesneden rivierarmen, laagveenplassen en doorbraakkolken. Verspreiding
Wereld
In bijna heel Europa, oostelijk tot in Midden-Siberië en in Noord-Amerika. Ook hier en daar in Zuidwest-Azië en Noordwest-Afrika. Nederland
Algemeen in laagveengebieden, het rivierengebied en in het noordoosten, elders vrij zeldzaam, zeer zeldzaam in Zeeland, op de Waddeneilanden en in Zuid-Limburg. Vlaanderen
Vrij algemeen in de Kempen, de Zand- en Zandleemstreek en de Maasvallei. Zeer zeldzaam in de Polders en de Leemstreek..
Rode lijst. Niet bedreigd. Wallonië: Vrij zeldzaam, maar zeer zeldzaam in de Ardennen. Het meest in de riviervalleien.
Rode lijst. Kwetsbaar.
Beschermd. Wetenswaardigheden
De vrucht is fles- of kanvormig, vandaar de volksnamen Koffiekan en Waterkruik. Bij de Germanen was de Gele plomp een waternimf, die iedere keer dat een vreemdeling passeerde van geslacht veranderde. Onder de bladeren school een ondeugende of kwaadaardige geest die wraak nam op wie de bloem plukte. De gele plomp werd als symbool voor kuisheid beschouwd. De wortelstok, in teer gedoopt, werd vroeger gebruikt bij kaalheid en voor het genezen van beten van dolle honden. |
