Namen
Nederlands: Driekleurig viooltje
Frysk: Trijekleurfioeltsje
English: Heartsease (Johnny jumpup, Call-me-to-you, Herb trinit, Johnny jump-up, Love-in-idleness, Pansy, Pansy violet, Pinkeney John, Wild pansy)
Français: Pensée tricolore
Deutsch: Wildes Stiefmütterchen
Wetenschappelijk: Viola tricolor
Familie: Viooltjesfamilie, Violaceae Beschrijving
Afmeting: 5 tot 40 cm.
Levensduur: Eenjarig of soms kortlevend-overblijvend.
Bloeimaanden: April t/m oktober.
Wortels: Zonder wortelstok en geen uitlopers.
Stengels: De opstijgende tot rechtopstaande stengels zijn kaal of zwak behaard.
Bladeren: De wintergroene bladeren zijn vaak paarsgroen. De onderste bladeren zijn eirond met een hartvormige voet. De bovenste bladeren zijn smaller (langwerpig) met een wigvormige voet. Alle bladeren hebben stompe tanden. De steunblaadjes zijn liervormig veerdelig met een gaafrandige of gekartelde eindslip, die korter en smaller is dan de bladschijf.
Bloemen: De bovenste kroonbladen zijn diep paarsblauw, die aan de zijkanten lichter blauw. Aan de voet zijn ze geel. Het onderste kroonblad is geel met een witte rand. Soms zijn ze ook overwegend blauw, wit of geel. De spoor is 3 tot 5 mm lang en komt hoogstens 1 mm buiten de kelkaanhangsels uit.
Vruchten: Na het rijpen springen de éénhokkige vruchten met 3 kleppen open, waardoor de zaden worden weggeslingerd. Biotoop
Bodem: Zonnige, open plaatsen op droge, matig voedselrijke, grazige, kalkarme tot neutrale zandgrond of op lemig zand.
Groeiplaatsen: Bermen, braakliggende grond, zandige greppelkanten, langs spoorwegen (spoorwegterreinen), plantsoenen, akkerranden, open plekken in zandig riviergrasland en zandige slootkanten. Verspreiding
Wereld
In Europa, behalve in de meest zuidelijke delen. Ook in gematigde gebieden in Azië en in Klein-Azië. Ingeburgerd in Amerika. Nederland
Plaatselijk vrij algemeen in het oosten en midden van het land. Elders zeer zeldzaam. Vlaanderen: Plaatselijk vrij algemeen in de Kempen. Elders zeldzaam tot zeer zeldzaam. Wallonië: Plaatselijk vrij algemeen in de Ardennen. Elders zeldzaam tot zeer zeldzaam. Wetenswaardigheden
Het driekleurig viooltje was vroeger het symbool van de herinnering en werd daarom veel op graven geplant. In veel oude kruidboeken wordt het driekleurig viooltje vaak 'Herba Trinitatis' genoemd, het 'Kruid van de Drievuldigheid'. De naam 'Stiefmoedertje' slaat op de vorm van de bloemen, met het grote onderste blad als de moeder, de twee daarboven gelegen bloemblaadjes als haar eigen dochters en de bovenste bloemblaadjes als haar stiefdochters. Bastaarden van het driekleurig viooltje met Viola lutea en Viola altaïca worden in talloze variaties als reuzenviolen gekweekt. De soort werd gebruikt bij kinderziekten en bij kwalen van de luchtwegen. In Engeland werd het veel gebruikt bij hartkwalen, krampen in de borst en borstvliesontsteking. Vroeger werd de plant als geneesmiddel gebruikt omdat deze pijnstillend en slijmoplossend zou zijn. Een oude legende vertelt het verhaal van het viooltje dat een verleidende en betoverende geur had. De mensen konden de geur niet weerstaan en moesten gewoon aan het viooltje ruiken. Hierbij vertrapten de mensen het graan en koren rondom het viooltje. Dit stemde het plantje verdrietig en het vroeg God om haar de verlokkende geur te ontnemen. Sindsdien heeft het viooltje geen geur meer. In Shakespeares A Midsummer Night's Dream brouwt Oberon een liefdesdrank van het driekleurig viooltje. | 
.jpg)
