Dagkoekoeksbloem

Namen

Wetenschappelijk: Silene dioica (Melandrium rubrum, Melandrium dioicum)

Nederlands: Dagkoekoeksbloem

Frysk: Reade koekútsblom

English: Red campion (Red catchfly, English maiden)

Français: Compagnon rouge

Deutsch: Rote Lichtnelke

Geslacht: Silene

Familie: Anjerfamilie, Caryophyllaceae

Kruising: Dagkoekoeksbloem kan een kruising vormen met Avondkoekoeksbloem (Silene x hampeana, Bastaardkoekoeksbloem). De bastaard is grotendeels vruchtbaar en vormt soms bastaardzwermen met de ouders. De kroonbladen zijn meestal roze.

Naamgeving: De naam koekoeksbloem is mogelijk ontstaan doordat de planten bloeien als de Koekoek weer in het land is en begint te roepen. In de bladoksels zie je vaak schuim, waarin de larve van een schuimcicade leeft (het koekoeksspuug). Het zou dus ook kunnen dat de naam daarvan afkomstig is. Silene verwijst naar de bosgod Silenus, de Griekse vader van de silenen, die vaak met een dikke buik, net als de kelk van sommige soorten, dronken en rijdend op een ezel werd afgebeeld. Volgens anderen stamt silene af van het Griekse sialon (speeksel), omdat vele soorten kleverig zijn. Dioica betekent tweehuizig.

Beschrijving (Klik op een afbeelding om te vergroten)

Levensduur: Overblijvend, zelden tweejarig. Hemikryptofyt (winterknoppen op of iets onder de grond).

Bloeimaanden: Mei, juni, juli, augustus, september, oktober en november.

Afmeting: 30-90 cm.


K.M. Dijkstra


K.M. Dijkstra


K.M. Dijkstra


Harald Süpfle - CC BY-SA 2.5

Wortels: Een kruipende wortelstok. Worteldiepte 50 cm tot 1 meter.

Stengels: De rechtopstaande stengels zijn zacht behaard, maar ze hebben geen klierharen en zijn dus niet kleverig. De planten groeien vaak in groepen.


K.M. Dijkstra


4028mdk09 - CC BY-SA 3.0


Opiola Jerzy - CC BY 2.5


Bjoertvedt - CC BY-SA 4.0

Bladeren: De tot 10 cm lange bladeren zijn breed langwerpig tot eirond en boven het midden het breedst. De middelste en onderste bladeren zijn aan de top afgerond met een korte spits. De onderste bladeren zijn gesteeld. De bovenste hebben een korte steel of zijn zittend.


K.M. Dijkstra


K.M. Dijkstra


K.M. Dijkstra


K.M. Dijkstra

Bloemen: Eenslachtig (een bloem met alleen mannelijke of alleen vrouwelijke geslachtsorganen). Tweehuizig (mannelijke en vrouwelijke bloemen op verschillende planten). De niet geurende bloemen staan met vele bij elkaar in losse, vertakte bloeiwijzen. Ze zijn roze of zelden wit en 1,8-2½ cm. Ze hebben vijf stijlen. Mannelijke kelken hebben tien nerven, de vrouwelijke twintig. De kelken worden tot 1½ cm lang.


K.M. Dijkstra


K.M. Dijkstra


K.M. Dijkstra


K.M. Dijkstra


K.M. Dijkstra


K.M. Dijkstra


K.M. Dijkstra


K.M. Dijkstra

Vruchten: Een doosvrucht. De vruchten worden soms iets langer dan 1 cm en hebben tien naar buiten omgerolden banden. De zaden zijn zeer kortlevend (korter dan één jaar). Tweezaadlobbig (kiemend met twee kiemblaadjes).


Danny Steven S. - CC BY-SA 3.0


Danny Steven S. - CC BY-SA 3.0


Danny Steven S. - CC BY-SA 3.0


seeds.eldoc.ub.rug.nl

Biotoop

Bodem: Zonnige tot meestal licht beschaduwde plaatsen op vochtige, matig voedselrijke tot voedselrijke, vaak kalkhoudende, humeuze, zandige grond (zand, leem en laagveen).

Groeiplaatsen: Bossen (lichte loofbossen, parkbossen), bosranden (zomen), struwelen, hakhoutbosjes, houtwallen, heggen, kapvlakten, waterkanten (slootkanten), grasland (hooiland), bermen, zeeduinen, en ruigten.

Verspreiding

Wereld: Oorspronkelijk uit koude en gematigde streken in Noord-, West- en Midden-Europa tot in Centraal-Azië. Elders ingeburgerd (koel-gematigde, vochtige gebieden).

Dagkoekoeksbloem - Silene dioica

Nederland: Algemeen, maar vrij zeldzaam in de kleigebieden van Zeeland, Groningen en Fryslân en in het Waddengebied.
Rode lijst 2012. Thans niet bedreigd. Trend sinds 1950: stabiel of toegenomen. Algemeen. Oorspronkelijk inheems.

Dagkoekoeksbloem

Verspreidingsatlas.nl

Silene x hampeana (Dagkoekoeksbloem x Avondkoekoeksbloem)

Verspreidingsatlas.nl

Vlaanderen: Algemeen, maar zeer zeldzaam in de Polders.
Rode lijst. Thans niet bedreigd.

Dagkoekoeksbloem - Silene dioica

Wallonië: Algemeen.

Toepassingen

Legende: Dagkoekoeksbloem werd als een duivelsplant beschouwd. Wie de plant plukte zou een vroege dood sterven. Een legende vertelde dat als een kind de Dagkoekoeksbloem plukte zijn vader zou sterven en zijn moeder als het de Avondkoekoeksbloem plukte.

Vermeerderen: Zaaien.

Oude illustraties (Klik op een afbeelding om te vergroten)


Flora Batava, deel 6, Jan Kops en Herman Christiaan van Hall (1832)


Flora Batava, deel 6, Jan Kops en Herman Christiaan van Hall (1832)


Flora Batava, deel 10, Jan Kops en Johannes Everhardus van der Trappen (1849)


Flora Batava, deel 10, Jan Kops en Johannes Everhardus van der Trappen (1849)


Cruijdeboek, deel 2, Rembert Dodoens. Bloemen, welrieckende cruyden, saden, ende dyer ghelijcken (1554)


Cruijdeboek, deel 2, Rembert Dodoens. Bloemen, welrieckende cruyden, saden, ende dyer ghelijcken (1554)


Flora von Deutschland, Österreich und der Schweiz, Prof. Dr. Otto Wilhelm Thomé (1885 - 1905)


Deutschlands Flora in Abbildungen, Jacob Sturm und Johann Georg Sturm (1796)


Flora Danica, Georg Christian Oeder e.a. (1761-1888)


Bilder ur Nordens Flora, deel 2, Carl Axel Magnus Lindman (1922-1926)


Flora Londinensis, deel 2, William Curtis (1777-1778)


Botanischer Bilderatlas nach dem natürlichem Pflanzensystem, K. Hoffmann, E. Dennert (1911)


Rariorum plantarum historia, deel 1, C. Clusius (1601)


Flora Parisiensis, deel 2, P. Bulliard (1776-1781)


Hortus floridus, fasicle pars altera, C. van de Passe (1614)

Lychnis silvestris multiplex


Hortus floridus, fasicle pars altera, C. van de Passe (1614)
Lychnis silvestris


Lehrbuch der Botanik für Gymnasien, Realschulen, forst- und landwirthschaftliche Lehranstalten, pharmaceutische Institute etc. sowie zum Selbstunterrichte (1872)


Phytanthoza iconographia, deel 3, J.W. Weinmann (1742)
Lychnis sylvestris


Phytanthoza iconographia, deel 3, J.W. Weinmann (1742)
Silene dioica var. hortensis (Lychnis sylvestris flore pleno rubro)


Phytanthoza iconographia, deel 3, J.W. Weinmann (1742)
Silene dioica var. hortensis (Lychnis sylvestris alba simplex hirsuta cauliculis striatis)


Hortus Eystettensis, deel 1, Bessler, Basilius (1620)

Lychnis sylvestris


Flora regni borussici, deel 3, A.G. Dietrich (1835)


Histoire des plantes, deel 9, H.E. Baillon, A. Faguet (1886-1887)


British entomology, deel 8, J. Curtis (1823-1840)


Atlas des plantes de France, deel 2, Amédée Masclef (1890)


Catalogus plantarum horti Pisani, M.A. Tilli (1723)

© 2001-2016 K.M. Dijkstra