Aanmelden Vakantiekrant.nl nieuwsbrief
Christoffelkruid - Actaea spicata

Namen
Nederlands: Christoffelkruid (Zwarte gifbes)
English: Baneberry
Français: Actée en épi (Actée)
Deutsch: Christophskraut
Wetenschappelijk: Actaea spicata
Familie: Ranonkelfamilie, Ranunculaceae

Beschrijving
Afmeting: 30 tot 60 cm.
Levensduur: Overblijvend.
Bloeimaanden: Mei en juni.
Stengels: De sterk vertakte stengels zijn kaal.
Bladeren: De geurende, lang gesteelde bladeren zijn 20 tot 30 cm lang. Ze zijn dubbel tot 3-voudig 3-tallig met gespleten topblaadjes. De deelblaadjes zijn grof gezaagd. De stengelbladen zijn kleiner.
Bloemen: De bloemen vormen samen kleine, dichte eivormige trossen met afvallende schutblaadjes. De kelk- en kroonbladen zijn wit. De 4 eironde kelkbladen zijn allemaal even groot. De bloemblaadjes vallen af bij het begin van de bloei. De kelkbladen zijn groter dan de 4 of meer spatelvormige kroonbladen. Elke bloem heeft 1 stamper en veel meeldraden (deze zijn veel langer dan bloemblaadjes).
Vruchten: De zeer giftige, langwerpige bessen zijn zwart en 1 tot 1,1 cm groot.

Biotoop
Bodem: Beschaduwde plaatsen op vochtige, vrij voedselarme kalkrijke grond (mergel, zand, leem, zavel en stenige plaatsen).
Groeiplaatsen: Loofbossen, hellingbossen, bosranden, rotsen (rotsspleten), steile dalwanden en grubben.

Verspreiding
Wereld
Christoffelkruid - Actaea spicata
In Europa, vanaf Noorwegen, Noord-Engeland en Noord-Spanje verder naar het oosten tot in de Kaukasus en West-Siberië. Het mijdt de laagvlakte in West-Europa.

Nederland
Klik voor gedetailleerde informatie
Zeldzaam in Zuid-Limburg.
Rode lijst 3. Matig afgenomen.

Vlaanderen
Christoffelkruid - Actaea spicata
Zeer zeldzaam in de Voerstreek.
Rode lijst. Bedreigd.
Beschermd.

Wallonië: Zeldzaam in het Maasgebied, in Lotharingen en in de Ardennen.
Rode lijst: Bijna bedreigd.
Beschermd.

Wetenswaardigheden:
Door de giftigheid van de plant en met name de bessen werd de soort Zwarte gifbes genoemd. Later is de Middeleeuwse naam Christoffelkruid (Herba Sancti Christophori) weer in ere hersteld.

Flora Batava, Jan Kops en F. W. van Eeden. Deel 17 (1885)

Afbeeldingen der artseny-gewassen met derzelver Nederduitsche en Latynsche beschryvingen. Deel 3 (1796)

Deutschlands Flora in Abbildungen, Jacob Sturm und Johann Georg Sturm (1796)

Flora von Deutschland, Österreich und der Schweiz, Prof. Dr. Otto Wilhelm Thomé (1885 - 1905)

Bilder ur Nordens Flora, Carl Axel Magnus Lindman (1917-1926)

Flora Danica Georg Christian Oeder e.a. (1761-1888)

© 2001-2012 Klaas Dijkstra