Aanmelden Vakantiekrant.nl nieuwsbrief
Brave hendrik - Chenopodium bonus-henricus

Namen
Nederlands: Brave hendrik
Frysk: Brave Hindrik
English: Good King Henry (English Mercury, Good-King-Henry)
Français: Chénopode Bon-Henri
Deutsch: Guter Heinrich
Wetenschappelijk: Chenopodium bonus-henricus
Familie: Ganzenvoetfamilie, Chenopodiaceae

Beschrijving
Afmeting: 15 tot 80 cm.
Levensduur: Overblijvend.
Bloeimaanden: Mei t/m augustus.
Wortels: Een dikke vlezige wortelstok.
Stengels: De rechtopstaande, taaie stengels zijn vaak rood aangelopen. Aan de voet zie je resten van bladstelen uit vorige jaren.
Bladeren: De dofgroene, iets kleverige bladeren zijn driehoekig. Aan de bladvoet zitten 2 naar de zijkant of naar achteren gerichte slippen. Ze zijn 5 tot 10 cm lang en ongeveer even lang als breed. De bladrand is zwak gegolfd.
Bloemen: De groene bloemkluwens zitten ineengedrongen aan korte zijasjes aan de top van de stengel (een smalle vrij dichte, alleen aan de voet bebladerde pluim). De bloeiwijze is sterk vertakt. De stempels steken ver uit de bloem. De bloemdekbladen zijn bruinig en niet verdikt.
Vruchten: De vruchten zijn rood, bij rijpheid worden ze zwart.

Biotoop
Bodem: Zonnige, warme, beschutte plaatsen op vochtige, zeer voedselrijke, vooral stikstofrijke, vaak met organisch materiaal bemeste, omgewerkte grond.
Groeiplaatsen: Bij boerderijen (bij mesthopen en beerputten), kerkhoven, bermen, braakliggende grond, langs heggen, ruderale plaatsen, oude muren, ruigten en soms in akkers.

Verspreiding
Wereld
Brave hendrik - Chenopodium bonus-henricus
In bijna heel Europa. Alleen in het hooggebergte kan de plant zich redelijk handhaven. Ingeburgerd in Noord-Amerika.

Nederland
Klik voor gedetailleerde informatie
Zeer zeldzaam in Zuid-Limburg en in de Betuwe. Elders uiterst zeldzaam of verdwenen.
Rode lijst 1. Zeer sterk afgenomen.

Vlaanderen
Brave hendrik - Chenopodium bonus-henricus
Zeer zeldzaam.
Rode lijst. Bedreigd.

Wallonië: Vrij zeldzaam in het zuidoosten. Elders zeer zeldzaam.

Wetenswaardigheden
Vroeger werd de plant veel gekweekt als groente. De bladeren werden als spinazie gegeten. De jonge scheuten kunnen als een soort asperges klaar gemaakt worden. Ook werd er een medicinale thee van getrokken. In Duitsland worden de zaden gebruikt voor het vetmesten van kippen en wordt daarom ook wel Fette Henne genoemd. De wortels worden soms gebruikt tegen hoest bij schapen. De naam Brave hendrik vormt een tegenstelling met 'Kwade hendrik', waarmee vroeger het giftige Overblijvend bingelkruid (Mercurialis perennis) werd bedoeld.

Flora Batava, Jan Kops en F. W. van Eeden. Deel 18 (1889)

Afbeeldingen der artseny-gewassen met derzelver Nederduitsche en Latynsche beschryvingen. Deel 1 (1796)

Flora von Deutschland, Österreich und der Schweiz, Prof. Dr. Otto Wilhelm Thomé (1885 - 1905)

Flora Danica Georg Christian Oeder e.a. (1761-1888)

© 2001-2012 Klaas Dijkstra