Aanmelden Vakantiekrant.nl nieuwsbrief
Borstelkrans - Clinopodium vulgare

Namen
Nederlands: Borstelkrans
Frysk: Bolpoatsje
English: Wild Basil (Field Basil)
Français: Grand basilic
Deutsch: Wirbeldost
Wetenschappelijk: Clinopodium vulgare (Satureja vulgaris, Calamintha clinopodium)
Familie: Lipbloemenfamilie, Lamiaceae (Labiatae)

Beschrijving
Afmeting: 30 tot 60 cm.
Levensduur: Overblijvend.
Bloeimaanden: Juli t/m september.
Stengels: De opstijgende bloeistengels zijn niet of weinig vertakt en eindigen vaak plotseling in de bovenste schijnkrans. De plant vormt uitlopers.
Bladeren: De dicht grijsharige, 2 tot 4 cm lange bladeren zijn eirond tot langwerpig, iets gekarteld en hebben een korte steel. De schutblaadjes zijn priemvormig, lang behaard en even hoog als de kelktanden. Ze lijken sterk op de kelktanden.
Bloemen: De bloemen groeien in dichte, op hoofdjes lijkende, vrij ver uit elkaar staande schijnkransen met 10 tot 20 bloemen. Ze zijn roodpaars, donkerroze of zelden wit en worden 1 tot 2,2 cm lang. De bovenlip is vlak. De kelk is paarsachtig. De kelkbuis is gekromd en de kelktanden hebben lange naalden.
Vruchten: Een vierdelige splitvrucht.

Biotoop
Bodem: Zonnige, soms licht beschaduwde plaatsen op droge tot vochtige, matig voedselarme tot matig voedselrijke. matig stikstofrijke, kalkrijke grond (mergel, zand, lichte klei, löss en stenige plaatsen).
Groeiplaatsen: Grazige hellingen, hooiland, struwelen, kapvlakten, heggen, bosranden, bermen, ruig kalkgrasland, langs spoorwegen, kalkrijke dijken, puinkegels aan de voet van hellingen en in de duinen.

Verspreiding
Wereld
Borstelkrans - Clinopodium vulgare
Gematigde streken op het noordelijk halfrond.

Nederland
Klik voor gedetailleerde informatie
Vrij zeldzaam in Zuid-Limburg, zeldzaam in de duinen tussen Zandvoort en Noordwijk en zeer zeldzaam in het midden van het land, in het rivierengebied, in Zeeland en in Flevoland.
Rode lijst 3. Matig afgenomen.

Vlaanderen
Borstelkrans - Clinopodium vulgare
Zeldzaam in Brabant, voornamelijk in de Leemstreek, de Voerstreek en het Oost-Vlaamse krekengebied.
Rode lijst. Niet bedreigd.

Wallonië: Vrij algemeen in het Maasgebied en in de zuidelijke Ardennen (ten zuiden van de lijn Samber en Maas). Zeldzaam in Brabant.
Rode lijst. Niet bedreigd.

Wetenswaardigheden
De botanische naam Clinopodium is Oudgrieks voor voetenbankje en verwijst naar de harige schutbladen, die een bankje voor de bloemen vormen. De plant is als keukenkruid in de vergeethoek geraakt. De plant combineert met tomaten, paddenstoelen, vet vlees en allerlei stoofpotjes met bonen. Het is echter alleen vers goed bruikbaar, want het verliest heel snel zijn smaak en aroma als het gedroogd wordt.

Flora Batava, Jan Kops en P. M. E. Gevers Deijnoot. Deel 11 (1853)

Afbeeldingen der artseny-gewassen met derzelver Nederduitsche en Latynsche beschryvingen. Deel 5 (1800)

Bilder ur Nordens Flora, Carl Axel Magnus Lindman (1901-1905)

Flora Danica Georg Christian Oeder e.a. (1761-1888)

© 2001-2012 Klaas Dijkstra