Aanmelden Vakantiekrant.nl nieuwsbrief
Blauwe monnikskap - Aconitum napellus

Namen
Nederlands: Blauwe monnikskap
Frysk: Blaumûtske
English: Monk's-hood (Monkshood, Venus' chariot, Wolfbane)
Français: Aconit napel (Casque de Jupiter)
Deutsch: Blauer Eisenhut
Wetenschappelijk: Aconitum napellus (Aconitum anglicum)
Familie: Ranonkelfamilie, Ranunculaceae

Beschrijving
Afmeting: 50 cm tot 1,5 meter.
Levensduur: Overblijvend.
Bloeimaanden: Juni t/m september.
Stengels: De rechtopstaande stengels zijn niet behaard.
Bladeren: De bladeren zijn diep handvormig (bijna tot aan de voet ingesneden) en 5 tot 7-delig. De delen bestaan uit smal lijnvormige, ongeveer 0,5 cm brede slippen.
Bloemen: De blauwe of paarse bloemen vormen samen dichte, niet of weinig vertakte trossen. Het bovenste bloemblad (de helm) is kapvormig gewelfd, afgerond, ongeveer even hoog als breed en 1 tot 1,8 cm groot. De meeldraden zijn meestal behaard.
Vruchten: Meestal zijn er 3 kokervruchten.

Biotoop
Bodem: Zonnige tot beschaduwde plaatsen op vochtige, matig voedselrijke tot voedselrijke grond.
Groeiplaatsen: Loofbossen, elzenbossen, bosranden, waterkanten (beekoevers), ruigten, struwelen en grasland.

Verspreiding
Wereld
Blauwe monnikskap - Aconitum napellus
Gebergteplant uit Midden- en West-Europa. Noordwestelijk tot in België. Van wales en Zuid-Engeland in het westen tot de Karpaten in het oosten. Op een paar plaatsen ingeburgerd in Noord-Amerika en Nieuw Zeeland.

Nederland: Niet in Nederland, maar soms verwilderd vanuit tuinen.

Vlaanderen
Blauwe monnikskap - Aconitum napellus
Zeldzaam verwilderd vanuit tuinen en soms (zeer) lang standhoudend en min of meer ingeburgerd.
Rode lijst. Niet van toepassing.

Wallonië: Zeer zeldzaam in de zuidelijke Ardennen.
Rode lijst. Ernstig bedreigd.
Beschermd.

Wetenswaardigheden
De soort heeft een hoge giftigheid (een paar gram kan al dodelijk zijn voor de mens). De blauwe monnikskap werd vroeger weleens aan ter dood veroordeelden gegeven. Kleine kinderen kunnen beter niet aan de plant komen. Na het aanraken van de plant en/of wortel moet je de handen te wassen, omdat de gifstof door de huid kan dringen. In de oudheid was het een probaat middel om je van je ongewenste echtgenoot te ontdoen. In de tijd van keizer Trojanus (117 na Chr.) wordt het zelfs verboden om de plant te kweken, omdat er kennelijk teveel gebruik van werd gemaakt! Vanaf de Middeleeuwen wordt Aconitum als geneesmiddel gebruikt. Ook nu nog is het bekend om de werking op het hart en als pijnstiller bij reumatische en zenuwpijnen. In de homeopathie is het een vaak gebruikt middel in acute situaties.

Flora Batava, Jan Kops en P. M. E. Gevers Deijnoot. Deel 11 (1853)

Afbeeldingen der artseny-gewassen met derzelver Nederduitsche en Latynsche beschryvingen. Deel 1 (1796)

Deutschlands Flora in Abbildungen, Jacob Sturm und Johann Georg Sturm (1796)

Flora von Deutschland, Österreich und der Schweiz, Prof. Dr. Otto Wilhelm Thomé (1885 - 1905)

Flora Danica Georg Christian Oeder e.a. (1761-1888)

© 2001-2012 Klaas Dijkstra