 | Namen
Nederlands: Blauwe knoop
Frysk: Blauwe knoop
English: Devil's-bit Scabious (Devils Bit Scabious, Devilsbit)
Français: Succise des prés
Deutsch: Teufelsabbiß
Wetenschappelijk: Succisa pratensis (Succisa praemorsa, Scabiosa succisa)
Familie: Kaardebolfamilie, Dipsacaceae Beschrijving
Afmeting: 30 tot 90 cm.
Levensduur: Overblijvend.
Bloeimaanden: Juli t/m oktober.
Wortels: Een korte wortelstok.
Stengels: De opstijgende of rechtopstaande stengels zijn rond, naar boven toe vertakt en zacht, kort behaard.
Bladeren: De onderste bladeren zijn langwerpig of lancetvormig. Meestal zijn ze boven het midden het breedst. Ze hebben een gave rand en zijn naar de voet in de steel versmald. De bovenste bladeren zijn lancetvormig en zittend. Ze hebben een gave rand of soms zijn ze grof gezaagd.
Bloemen: De bloemhoofdjes zijn 1,5 tot 2,5 cm groot. Ze zijn halfbolvormig, later worden ze bolvormig. Meestal zijn de bloemen blauw, maar soms wit of roze. De kroonbuis is 0,4 tot 0,7 cm lang. Het omwindsel bestaat uit 2 rijen lancetvormige blaadjes, de langste komt meestal boven de bloemen uit. De bloeiwijzebodem heeft stroschubben. De bloemkelk heeft meestal 5, maar soms 4 priemvormige, omhoog gerichte tanden. De helmknoppen zijn paars.
Vruchten: De vruchthoofdjes vallen vrij snel uiteen. Biotoop
Bodem: Zonnige plaatsen op vochtige tot natte, soms vrij droge, matig voedselarme, weinig of niet bemeste, zwak zure grond (zand, leem en veen).
Groeiplaatsen: Schraal hooiland, beekbegeleidend grasland, duinen (oud duingrasland), bermen, overgangsgebieden tussen heide en grasland, hoge randen van beekdalgrasland, zandruggen in veenmoerassen, legakkers tussen petgaten en in oud veenmosrietland. Verspreiding
Wereld
In West-Siberië, Noordwest-Afrika en Europa. Op een aantal plaatsen ingeburgerd in Noord-Amerika. Nederland
Plaatselijk vrij algemeen in laagveengebieden, in Zuidoost-Fryslân, Drenthe, Overijssel en Gelderland. Vrij zeldzaam in Noord-Brabant en Limburg. Elders zeer zeldzaam. Niet in zeekleigebieden.
Rode lijst 2. Sterk afgenomen. Vlaanderen: Vrij algemeen in de Kempen. Elders vrij zeldzaam tot zeldzaam.
Rode lijst. Achteruitgaand. Wallonië: Vrij algemeen in de Ardennen. Elders vrij zeldzaam tot zeldzaam.
Rode lijst. Niet bedreigd. Wetenswaardigheden
Succisa betekent van onderen afgesneden. De plant zou afweer bieden tegen hekserij. Volgens een oude sage zou de duivel woedend zijn geweest over de geneeskrachtige eigenschappen van de plant en daardoor een stuk van de wortelstok hebben afgebeten. De wortelstok van de blauwe knoop heeft namelijk een ietwat ongewone vorm. In enkele anderstalige namen van de plant is deze sage terug te vinden (b.v. in het oud-Nederlands: Duivelsbeet en in het Duits: Teufelsabbiß). Vroeger werd de plant gebruikt tegen de pest, verbrandlngen, pokken, darmstoringen en roos. In de achttiende eeuw schreef men: Uitwendig geneest het de Schurft en alle Huits-gebreken, als ook de pyn der aambyen. Niet alleen bij schurft, maar bij alle andere vormen van jeuk zou de plant verlichting brengen. |
