Aanmelden Vakantiekrant.nl nieuwsbrief

Bernagie - Borago officinalis

Namen
Nederlands: Bernagie (Komkommerkruid)
Frysk: Blaubekje
English: Borage (Common Borage)
Français: Bourrache
Deutsch: Borretsch
Wetenschappelijk: Borago officinalis
Familie: Ruwbladigenfamilie, Boraginaceae

Beschrijving
Afmeting: 20 tot 80 cm.
Levensduur: Eenjarig.
Bloeimaanden: Juni t/m september.
Wortels: Een penwortel.
Stengels: De vrij dikke stengels staan rechtop. Ze zijn stijf, borstelachtig behaard en al of niet vertakt.
Bladeren: De wortelbladen vormen eerst een rozet. Ze zijn eirond en gesteeld. De rand is gegolfd. De stengelbladen zijn kleiner en meer langwerpig. De bovenste bladeren zijn stengelomvattend.
Bloemen: De half knikkende bloemen staan schermachtig bijeen. Ze zijn helder blauw met een wit centrum en1,5 tot 3 cm groot. Ze zijn stervormig gedeeld met afstaande, eironde, spitse slippen. Ze hebben een kegel van paarszwarte meeldraden. De kelkbladen zijn smal lancetvormig en ongeveer even lang als de kroon. Na de bloei groeien ze naar elkaar toe. De bloemstelen zijn dik en omgebogen.

Biotoop
Bodem: Zonnige, warme, open plaatsen op vochtige, voedselrijke, vaak omgewerkte grond (zand, zavel, lichte klei en stenige plaatsen).
Groeiplaatsen: Akkers, ruigten, ruderale plaatsen, puinhopen, bermen, omgewerkte grond, tuinen, braakliggende grond, vuilstorten en langs spoorwegen (spoorwegterreinen).

Verspreiding
Wereld
Bernagie - Borago officinalis
Oorspronkelijk uit Zuid-Europa. Elders plaatselijk ingeburgerd, o.a. in Noord-Frankrijk, Groot-Brittannië, Amerika en Australië.

Nederland
Bernagie - Borago officinalis
Verwilderd vanuit tuinen.

Vlaanderen: Verwilderd vanuit tuinen.

Wallonië: Verwilderd vanuit tuinen.

Wetenswaardigheden
Bernagie wordt veel gekweekt als toekruid en bijenbloem. De soortaanduiding officinalis geeft aan dat aan de plant een geneeskundige werking werd toegeschreven. Een gekookt aftreksel van 2 eetlepels bloemen met 1 liter water kan enkele malen per dag als thee worden gedronken en zou helpen tegen reuma, nierontstekingen, ter bevordering van urine-afdrijving en tegen borst- en slijmvliesontstekingen. In wijn zouden de bloembladen helpen tegen neerslachtigheid. Reeds bij de Grieken stond de plant om zijn opbeurende werking bekend. De soort wordt op grotere schaal verbouwd om het oliehoudende zaad (gamma-linoleenzuur). Bernagie- of Borage-olie bevat een hoog gehalte aan Gamma-linoleenzuur (GLA) evenals zink, magnesium, vitamine B6 en biotine. Als een van de voornaamste natuurlijke bronnen van GLA heeft Borage olie een grote vlucht genomen in de voedingssupplementen industrie. Als voedsel wordt de plant vooral in het Middellandse Zeegebied gewaardeerd als onderdeel van salades en andere zomerse gerechten. Ze heeft een komkommerachtige smaak, de naam komkommerkruid heeft ze hieraan te danken. Behalve de bloemen worden ook de jonge blaadjes als sla of als spinazie gegeten. Ten slotte kunnen de bloemen gebruikt worden om azijn blauw te kleuren.

Flora Batava, Jan Kops, P. M. E. Gevers Deijnoot en F. A. Hartsen. Deel 12 (1865)

Afbeeldingen der artseny-gewassen met derzelver Nederduitsche en Latynsche beschryvingen (1796-1813)

Deutschlands Flora in Abbildungen, Jacob Sturm und Johann Georg Sturm (1796)

Flora von Deutschland, Österreich und der Schweiz, Prof. Dr. Otto Wilhelm Thomé (1885)

© 2001-2012 Klaas Dijkstra