Namen
Nederlands: Beenbreek
Frysk: Bûtergers
English: Bog Asphodel
Français: Ossifrage (Narthécie des marais)
Deutsch: Beinbrech (Moorlilien, Ährenrinsen, Ährenlilien)
Wetenschappelijk: Narthecium ossifragum
Familie: Leliefamilie, Liliaceae Beschrijving
Afmeting: 10 tot 30 cm.
Levensduur: Overblijvend.
Bloeimaanden: Juni t/m augustus.
Wortels: Een stevige, kruipende en vertakte wortelstok.
Stengels: De stengels zijn aan de voet meestal opstijgend. De bloemsteeltjes groeien in de oksels van de lancetvormige schutbladen. Er is 1 steelblaadje. Beenbreek groeit meestal in grote groepen.
Bladeren: De onderste rozetbladen zijn zwaardvormig, vaak wat sikkelvormig gekromd en met een spitse top. De stengelbladen zijn klein en lijken op schutbladen.
Bloemen: De stervormige bloemen vormen samen vrij dichte, langgesteelde, veelbloemige, aarvormige, 6 tot 7 cm lange trossen. De gele bloemdekbladen zijn 6 tot 8 mm lang. Van buiten hebben ze een brede groene middenstreep. De bloemdekbladen blijven na de bloei aan de plant. De helmdraden zijn dicht behaard. De helmknoppen zijn oranje. De stempel is 3-lobbig.
Vruchten: Een smalle, sigaarvormige, oranje doosvrucht die tot 1,2 cm lang wordt. De zaden zijn spoelvormig, worden tot 0,5 cm groot en zijn aan de uiteinden draadvormig. Biotoop
Bodem: Zonnige plaatsen op natte, voedselarme, matig zure grond (veen en sterk humeus tot venig zand en leem). Plekken met een weinig schommelende waterstand. De soort verdraagt geen langdurige overstroming.
Groeiplaatsen: Moerassen (moerassige plaatsen in heide- en veengebieden), hoogveen, gagelstruweel, waterkanten (langs greppels in natte heide, langs vennen en aan de rand van verlandende vennen). Verspreiding
Wereld
In West-Europa, vanaf Noord-Portugal tot Noord-Noorwegen. Oostelijk tot in Midden-Frankrijk, Noordwest-Duitsland en Zuid-Zweden. Nederland
Zeldzaam. Het meest nog in Noord- en West-Drenthe en Zuidoost-Fryslân. Ook in Twente, aan de westrand van de Veluwe en in de zuidelijke helft van Noord-Brabant.
Rode lijst 1. Zeer sterk afgenomen.
Beschermd. Vlaanderen
Zeldzaam in de Kempen.
Rode lijst. Kwetsbaar.
Verspreidingskaart Wallonië: Vrij zeldzaam in de Hoge Ardennen.
Rode lijst. Bedreigd. Wetenswaardigheden
Dankzij mycorriza (schimmels die in symbiose leven op de wortels van diverse gewassen) is zij onder voedselarme omstandigheden in staat de weinige voedingsstoffen efficiënt op te nemen. Lange tijd dacht men dat beenbreek botbreuken bij het vee (met name schapen) veroorzaakte. De meest waarschijnlijke verklaring is echter dat deze plant uitsluitend groeit op zure bodems, waar niet of nauwelijks kalk in zit en die kalk is nodig voor een gezond skelet. De geslachtsnaam komt van het Griekse narthrex, de naam voor een plant met holle stengel. Op de Shetland-eilanden werd uit de bloemen een surrogaat voor saffraan gemaakt, terwijl in andere streken hieruit een kleurstof werd bereid om het haar te verven. Bij de oude Grieken werd de stengel aanbevolen tegen winderigheid van de darmen. 
© 2001-2012 Klaas Dijkstra | 
