 | Namen
Nederlands: Avondkoekoeksbloem
Frysk: Juffer Lizeblom
English: White Campion (White Cockle, Bladder Campion, Evening Lychnis)
Français: Compagnon blanc
Deutsch: Weiße Lichtnelke
Wetenschappelijk: Silene latifolia subsp. alba (Silene pratensis, Melandrium album, Lychnis alba, Lychnis vespertina, Silene alba)
Familie: Anjerfamilie, Caryophyllaceae Beschrijving
Afmeting: 45 cm tot 1 meter.
Levensduur: Meerjarig of soms overblijvend.
Bloeimaanden: Mei t/m oktober.
Stengels: De zacht behaarde stengels zijn bovenaan kleverig door klierharen.
Bladeren: De langwerpige bladeren zijn smaller en spitser dan die van Dagkoekoeksbloem. Ze worden 10 cm of langer. De onderste zijn gesteeld, de bovenste meestal niet. Ze zijn in of onder het midden het breedst en geleidelijk versmald in de spitse top.
Bloemen: De plant is tweehuizig (er zijn dus mannelijke en vrouwelijke planten). De witte, zelden iets roze, 2 tot 3 cm grote bloemen vormen een ijle vertakte bloeiwijze. Ze zijn wat groter dan die van Dagkoekoeksbloem. De stijlen zijn bijna 2 keer zo lang. De kroonbladen zijn diep uitgerand. De kelk is iets opgeblazen en 1½ tot 2 cm lang. De mannelijke bloemen hebben 10 nerven. De vrouwelijke bloemen zijn groter en hebben 20 nerven en 5 stijlen. De kroonbladen lijken overdag verwelkt, maar strekken zich aan het eind van de middag en in de avond. Ze verspreiden dan een zwak zoete geur.
Vruchten: De doosvrucht is ongeveer 1½ cm lang en heeft 10 rechte schuin afstaande tanden (bij Dagkoekoeksbloem zijn deze omgerold). Biotoop
Bodem: Zonnige, soms licht beschaduwde plaatsen op droge tot vochtige, matig voedselrijke, vaak enigszins bemeste, maar humusarme, omgewerkte grond (van zand tot klei en op puin).
Groeiplaatsen: Ruigte (ruige, grazige begroeiingen), akkerranden, ruderale plaatsen (o.a. puinhopen), hellingen, bermen, langs spoorwegen (spoorbermen en spoordijken), struwelen, houtwallen, heggen, bosranden, onder hakhout en bij molenbelten. Verspreiding
Wereld
Droge streken in Zuidwest-Azië, het Middellandse-Zeegebied en Noordwest-Europa. Ingeburgerd in Noord-Amerika. Nederland
Vrij algemeen, maar vrij zeldzaam in het noordelijk zeekleigebied. Vlaanderen: Plaatselijk vrij algemeen. Wallonië: Plaatselijk vrij algemeen. Wetenswaardigheden
De Avondkoekoeksbloem kan een kruising vormen met Dagkoekoeksbloem (Bastaardkoekoeksbloem). In Europa woekert de Avondkoekoeksbloem niet. In Amerika is dat anders. Zo’n 200 jaar geleden kwamen zaden met graanschepen mee naar de Verenigde Staten. Daar werd de plant een bekend onkruid die de boeren veel last bezorgt. Lorne Wolfe van de Georgia Southern University en Jelmer Elzinga en Arjen Biere van het Nederlands Instituut voor Ecologie onderzochten hoe de soort een woekeraar kon worden in Amerika. Door het vrijwel ontbreken van natuurlijke vijanden kon de avondkoekoeksbloem over hevelen van bescherming naar voortplanting. De plant ging dus veel bloemen en zaden produceren. In Europa hebben gespecialiseerde bladluizen, rupsen en schimmels het op de Avondkoekoeksbloem voorzien. Op het Amerikaanse continent komen veel van deze belagers niet voor. De plant blijkt daar zo'n 17 keer minder natuurlijke vijanden te hebben dan in Europa. De plant loopt daardoor in Amerika minder schade op en kan sneller groeien en zich beter voortplanten. 
© 2001-2012 Klaas Dijkstra |
