 | Namen
Nederlands: Asperge (Tuinasperge, Liggende asperge)
Frysk: Asperzje
English: Asparagus (Asparagus Fern, Garden-Asparagus, Wild Asparagus)
Français: Asperge
Deutsch: Spargel
Wetenschappelijk: Asparagus officinalis (Asparagus prostratus)
Familie: Leliefamilie, Liliaceae
Ondersoorten: Asperge of Tuinasperge (Asparagus officinalis subsp. officinalis).
Liggende asperge (Asparagus officinalis subsp. prostratus). Beschrijving
Afmeting: 30 cm tot 1,8 meter.
Levensduur: Overblijvend.
Bloeimaanden: Mei t/m juli.
Wortels: Een dikke, houtige, kruipende wortelstok met lange, dikke wortels.
Stengels: Asperge: Met rechtopstaande, sterk vertakte, kale stengels. Struikachtig.
Liggende asperge: Met liggende, sterk vertakte, kale stengels, die even boven de grond een knik vertonen.
Bladeren: Asperge: De naaldvormige, heldergroene blaadjes zitten in bundels van 4 tot 15. Ze zijn 0,5 tot 3 cm lang en iets afgeplat. Eigenlijk zijn het zijtakjes, de echte bladeren zijn vliezige driehoekig-eironde, spitse schubben van enige millimeters hoog, die aan de voet langs het eronder staande stengellid aflopen. De stengelbasis heeft wat grotere schubben.
Liggende asperge: De naaldvormige, grijsgroene blaadjes zitten in bundels van 4 tot 15, 0,5 tot 1 cm en zijn iets afgeplat.
Bloemen: Tweehuizig. De bloemen staan alleen of in paren in de bladoksels. Ze zijn groengeel, klokvormig en 4½ tot 6½ mm groot.
Asperge: De bloemstelen zijn 0,6 tot 2½ cm lang.
Liggende asperge: De bloemstelen zijn 2 tot 8 mm lang.
Vruchten: De rode bessen zijn 0,6 tot 1 cm groot. De zaden zijn zwart. Biotoop
Bodem: Asperge: Zonnige tot half beschaduwde, open plaatsen op droge, matig voedselarme tot matig voedselrijke, kalkhoudende tot kalkrijke, humushoudende grond (zand, leem en stenige plaatsen).
Liggende asperge: Zonnige, open plaatsen op droge, voedselarme, kalkrijke, grazige grond.
Groeiplaatsen: Asperge: Struwelen en lichte bosjes, duinen (o.a. tussen duinstruikgewas en bermen), op rotsen langs de kust, ruderale plaatsen, bermen, rivierduinen, in (rivierbegeleidende) ruigten, industrieterreinen, langs spoorwegen (spoordijken), omgewerkte grond en braakliggende grond.
Liggende asperge: Duinen (grazige duinhellingen, laag duingrasland - vooral in de buurt van bebouwing), mosduinen en op rotsen langs de kust. Verspreiding
Wereld
Asperge: West-Siberië, de Kaukasus en Europa. Binnen Europa niet in de meest noordwestelijke en noordelijke delen en maar weinig in het Middellandse-Zeegebied. Ingeburgerd in Noord-Amerika, Zuid-Amerika, delen van Afrika, Australië en Nieuw-Zeeland.
Liggende asperge: Langs de Noordzee en de Oostzee. Nederland
.gif)
Asperge: Algemeen in de Hollandse en Zeeuwse duinen, plaatselijk vrij algemeen langs de grote rivieren, elders verwilderd, met name in Noord-Brabant en Limburg.
.gif)
Liggende asperge: Vrij zeldzaam in de Hollandse duinen en zeer zeldzaam op enkele Waddeneilanden.
Rode lijst 3 Vlaanderen
Asperge: Vrij algemeen in het kustgebied, nabij stedelijke gebieden en in gebieden waar Asperge wordt gekweekt.
Rode lijst. Niet bedreigd.
Liggende asperge: Zeer zeldzaam in het kustgebied.
Rode lijst. Met verdwijning bedreigd. Wallonië: Asperge: Zeldzaam. Verspreid voorkomend.
Liggende asperge: Niet in Wallonië. Wetenswaardigheden
Tuinasperges in bermen en op ruderale terreinen zijn vaak verwilderd vanuit cultuur. Langs de grote rivieren komt zij vermoedelijk ook hier en daar als oorspronkelijke wilde plant voor. De jonge scheuten worden geteeld als groente. Om een langere vlezige stengel te krijgen worden de rijen Aspergeplanten met cakevormige zandwallen van ongeveer drie decimeter hoogte bedekt. De planten zijn na drie jaar oogstbaar en gaan daarna nog een jaar of twaalf mee. Er zijn witte asperges en groene asperges. De eerste groeien onder de grond, de tweede boven de grond. In Noordwest-Europa worden meestal witte asperges gekweekt, in landen als Italië zijn dat vaak groene asperges. Asperges werden al rond 2700 v.Chr gegeten. Ook de Romeinen wisten de groente twee eeuwen voor Chr. al te waarderen. Na de val van het Romeinse Rijk is de aspergeteelt in Europa teloor gegaan. De kennis werd wel levend gehouden in de Levant. En vanaf de 15e eeuw keerde de aspergeteelt in Europa terug vanuit Spanje.Vanaf de 17e eeuw werd de asperge in Frankrijk en in sommige andere West-Europese landen gekweekt. In Nederland worden sinds de negentiende eeuw op grotere schaal asperges geteeld. Het meest in Noord-Limburg, maar ook in o.a. Twente en Groningen. In 2003 werd in Woerden een mes gevonden met de afbeelding van een asperge, waardoor wordt aangenomen dat de asperge in Nederland al in de Romeinse tijd werd gegeten. In België worden o.a. asperges gekweekt in de streek rond Mechelen. Aan de asperge wordt een geneeskrachtige werking toegekend als medicijn tegen bijensteken, hartproblemen, duizeligheid en tandpijn. Ook werd het toegepast als urineafdrijvend middel of laxeermiddel. In asperges komt aminozuur asparagine voor dat de nierfunctie stimuleert. Tegenwoordig worden asperges vaak gewaardeerd door patiënten met een zoutarm dieet, daar de asperge zonder verdere toevoegingen een duidelijke eigen smaak heeft. Enige uren na het nuttigen van verse asperges heeft de urine bij ongeveer 45% van de mensen een merkwaardige geur. Dat komt doordat de zwavelhoudende stoffen in de asperge in het lichaam na consumptie snel worden omgezet in vluchtige zwavelhoudende verbindingen. 
© 2001-2012 Klaas Dijkstra |
